Kadın Hakları Savunucusu Mele Abdulxaliq Maruf’un Katledilmesi Üzerine

Aso Zagrosi

Mele Abdulxaliq Maruf   ismini   Kuzey Kürdistan’da   fazla kimsenin   duyduğunu sanmıyorum. Uzun yıllar     Güney Kürdistan’da da   unutulmaya bırakıldı. Kısa da   olsa   düşüncelerinden dolayı şehid   olan bu Kürd şahsiyetini   tanıtmak istiyorum.

Mele Abdulxaliq Maruf Kimdir?

Mele Abdulxaliq Maruf, 01.01.1935 tarihinde    bir Mele’nin   oğlu olarak Hewlêr’de dünyaya geldi. İlkokulunu Hewlêr’de   okudu. 1944 yılında ilk okulunu bitirdikten sonra   babası   tarafından   din dersleri almak hücre   eğitimine   gönderiliyor.   Mele Abdulxaliq Maruf 1955 yılında eğitimine devam etmek   Bağdat’ta gidiyor..   Bağdat’ta din eğitimine devam ediyor. Ardından Mısır’da   dinsel eğitimini devam etmek için El Ezher     Üniversitesine gidiyor.

Mele Abdulxaliq Maruf Mısır’dan  sonra yeniden Bağdat’ta dönüyor ve   Irak Ordusunda “Tabur İmamı” olarak işe başlıyor. O dönem Mele Mustafa Barzani   önderliğinde Kürdlerle   Irak Devleti arasında   çatışmaların başlamasından   sonra Seyda   Saleh Yusufi   Irak devleti tarafından aranıyordu. Bağdat’ta belli bir dönem     Seyda Salih Yusufi   gizlenmek amacıyla onlarda kalıyor.   Bu arada   Seyda   Saleh Yusuf, Mele Abdulxaliq Maruf’u   Devrime katılmaya ve dağa çıkmaya ikna ediyor.

Mele Abdulxaliq Maruf,     dinsel konularda   eğitim görmesine rağmen,   teknik   konularına ilgi duyduğundan dolayı Bağdat’ta   radyo kurma konusunda bazı kurslara   giderek   uzmanlaşıyor.

Şeyid Seyda   Salih Yusufi’nin   önerisi üzerine   Mele Abdulxaliq Maruf   Güney Kürdistan’ın   Koyî şehri üzerine   dağa   çıkıp Eylül Devrimine   katılıyor. Mele Abdulxaliq Maruf   dağa çıktıktan sonra   Eylül Devriminin   sesi olan   “Radyoya   Dengê  Kurdistanê” kuruyor.  Söz   konusu olan Radyo her ne kadar Güney Kürdistan dağlarında yayın yapmasına rağmen, Kürdistan’ın   farklı parçalarında da   dinleniyordu.   O dönemler   radyo da çalışanlar ve   devrime katılan   kadrolar   bugün anılarını   anlattıkları zaman “Tabur İmamı”ın  radyo olayını   hayretler içinde   anlatıyorlar.

Kürdistan Demokrat Partisi saflarında   Mele Mustafa Barzani   ile     İbrahim Ahmed ile Mam Celal’ın başını   çektiği   Politbüro   arasındaki ayrışmalar sırasında Mele Abdulxaliq Maruf   Politbüro’dan   yana tavır takınıyor.   Bu sefer   Mele Abdulxaliq Maruf    Mekteba Siyasi’ye bir radyo kuruyor.   Daha sonra   Politbüro üyeleri yeniden   Mele Mustafa Barzani önderliğindeki   yapılanmaya döndükleri zaman Mele Abdulxaliq Maruf   yeniden   radyoda   çalışmaya devam ediyor.

Eylül Devrimi Önderliği 1971   yılında    Mele Abdulxaliq Maruf ‘u teknik bilgilerini daha   derinleştirmek amacıyla Çekoslovakya’ya gönderiyor. O teknik   eğitimini gördükten sonra   yeniden devrimin   saflarına   dönüyor.

1974-1975 yıllarında   çatışmaların en yoğun olduğu   bir dönemde  Irak devleti hava saldırılarıyla “Radyoya   Dengê  Kurdistanê” yi susturmak istiyor.   O saldırılar   sırasında Radyo   çalışan bazı kadrolar anılarını anlatırken   bir hava saldırısından   söz ediyorlar.   Irak rejimi   radyoya yönelik yaptığı bir saldırıda 50 yada 100 metre uzaklığını vuruyor.     O dönem basın bürosu bunu haber yapmak istiyor. Mele Abxulqaliq Maruf ,   Irak devletini sevindirecek bu haberi   radyoda yayınlamak   istemiyor.   Israrlar karşısında Mele Abdulxaliq Maruf “Radyoya   Dengê  Kurdistanê  devrim değil, ben   kurdum ve eğer ısrar ederseniz radyoyu kapatırım” diyor. Böylelikle haberi yayınlamıyor.

Eylül Devrimi’nin yenilgisinden sonra Mele Abdulxaliq Maruf   1975   yılında Almanya’ya gidiyor. Bir yıl Almanya’da kaldıktan sonra   1976 yılında yeniden   Güney Kürdistan’a geri dönüyor ve Hewlêr’e   yerleşiyor. Mele Abdulxaliq Maruf  Hewler Kalesinin alt tarafında   bir dükkân açıyor ve yaşamını   sürdürüyor.     Onun dukanı   kısa bir süre içinde   Hewler Kürd aydınlarının   buluşma yeri haline geliyor.   Rahmetli Prof. Dr. Maruf Xeznedar ,   Mele Abdulxaliq Maruf’un iş yerini     “AKADEMİ”   diye adlandırıyor.

Mele Abdulqaliq Maruf, Hewlêr’e yerleştikten sonra 4 kitap yayınlıyor. Bunlardan   3 kitap, “Teknikar”, Antena” ve “Transistor”   teknik konuları işliyordu. Biri Arapça diğer ikisini Kürdçe yazmıştı.

Mele Abdulxaliq Maruf”un   dördüncü kitabı     “ Nalî Kî Raste?” isminde de anlaşacağı gibi   Kürd edebiyatını   konu olarak   seçmişti.   O dönemler   Mele Abdulqadir Muderisi     büyük Kürd şairi Nalî’nin   Diwanı’nı yayınlamıştı.   Prof. Dr. Maruf Xeznedar ise “ Nalî û Ferhenga Nalî” kitabını yayınlamıştı.   İki taraf arasında   bir tartışma baş göstermişti. Mele Abdulxaliq Maruf   Kürd Edebiyat   Tarihinin devleri arasındaki tartışmaya   “ Nalî Kî Raste?” kitabıyla katılıyor. Bu kitap da iki tarafın doğru ve yanlışları üzerine   duruyor.

Mele Abdulxaliq Maruf      YNK’nin kurduğu   “Radyoya Dengê Kurdistan” adlı   radyonun da kurucusudur.   Radyo’da   bir sorun olduğu zaman   dağa gidip tamir   ediyormuş.

Mele Abdulxaliq Maruf,   1985 yılında   5. Kitabını,   yani   “Ademîzad   di Civata Kurdî de “   yayınlıyor.   İşte bu son kitap   onun ölümüne   sebep oluyor.

Mele Abdulxaliq Maruf’un ,     bu son kitabının asıl ismi “Jin di Civata Kurdî de “(Kürd Tolumunda Kadın) dir.     O kitabını   asıl ismiyle   Irak’ın sansür merkezine gönderiyor,   fakat yayınlamasına izin vermiyor. O dönem   Cemal Xeznedar   kendisine   kitabın ismini eğer “Ademîzad   di Civata Kurdî de”   olarak değiştirsen belki izin verirler.

Mele Abdulxaliq Maruf, kitabın ismini   “Ademîzad   di Civata Kurdî de diye değiştirerek   gönderiyor ve bu sefer   kitabın basımına izin veriyorlar.   Cemal Xeznedar kitabı basıyor.

Mele Abdulxaliq Maruf bu kitabında   Kuran’a , Hadisler ve Ayetlere dayanarak, evlilik,   miras ve insan hakları çerçevesinde    kadın meselesini inceliyor. Mele Abdulxaliq Maruf   yoğun bir şekilde   dini kaynakları kullanarak   Kuran’ın “erkeklerin   arzuları doğrultusunda kaleme alındığını”,   “kadınların arzularını göz önüne almadığını” ve “kadınları köle olarak gördüğünü” yazıyor. Ayrıca bir dizi kaynağa dayanak “kadın ve erkek eşitliğini” gündeme getiriyor.

Kitabın   basılmasından   sonra   Güney Kürdistan’da   bir dizi Mele   Cuma Hutbelerini   “Ademîzad   di Civata Kurdî de   esere ayırıyor ve yazarını “dinsizikle”,   “Hz. Muhammed’e hakaret etmekle”, “Allah’ın yolundan çıkmakla” suçlamaya başlıyorlar. Bazı Kürd kaynakları   Zaxo’dan   Hemrin’e   Kürd Melelerinin yoğun bir kesimi   Mele Abdulxaliq Maruf ‘a karşı linç kampanyasına katıldılar diyor.    O dönem   Cuma Hutbesine    bu kitabı taşıyan Melelerden biri   “ 11   Mele kitabı Cuma Hutbesine taşıdı” diyor ve kendine göre bir savunma yapıyor. Bazı Melelerde basında makaleler   yayınlayarak Mele Abdulxaliq Maruf’u   suçlamaya başlıyorlar.   Hatta Bağdat’ta bulunan bir Kürd Mele   açık bir şekilde   yayınladığı bir açıklamada     “Mele Abdulqaliq Maruf ‘un öldürülmesi gerekiyor” diyor.

Kürd Melelerin   yoğun psikolojik linç ortamında 14 Nisan 1985   tarihinde   Mele Abdulxaliq Maruf  Hewlêr’in ortasında   kurşunlarak   öldürüldü. Bazı Kürd kaynakları   Kürd fanatik Melelerin suç ortaklığı ile Irak   Baas rejiminin   bu terör   olayının sorumlusu olduğunu söylüyorlar.

Evet bundan 31 yıl önce yazar,   teknik adamı, kadın hakları savunucusu Mele Abdulxaliq Maruf  Kürdistan halkına   fiziki olarak veda etti.

18.04.16

Aso Zagrosi