Beluçilerin Kürdlüğü Üzerine

Aso Zagrosi

Bugün   yazacağım   küçük     makaleye   kışkırtıcı/sinirlendirici     bir   başlık   olan „Beluçiler de Kürd“     başlığını koyuyorum.

Biliyorum   bu başlık   bir çok   Kürdün   hoşuna   gitmeyecek.

Başlığı gören   bir çokları „Aso   dünyayı   Kürdleştirecek!!“ diye   tepki gösterirler.

Zazaların, Êzîdîlerin,   Kurmançların, Soranların, Goranların   Kürd olup olmadığı,   hatta   Kürdler diye   milletin var olup olmadığı   çeşitli  çevrelerce   empoze edildiği   bir ortamda “Belucilerin   Kürdlüğünü”   gündeme   getirmek   pek akıllıca   bir   şey değil.

Yüzyıllarca      Kürd   olduklarından,   millet olarak tarih   sahnesinde   silinmek amacıyla   soykırımlara uğrayan   Kürdlerin, lehçelerinden, mezhep ve dinlerinden   farklı milletleri çıkarmanın moda olduğu bir dönemde   Belucilerin   Kürdlüğünü gündeme   getirmek bir çok çevreyi rahatsız edecektir.

Ben de bugün kaleme alacağım     bu kısa   makale de   biraz daha     sinirlere     dokunmaya   çalışacağım.

Aslında çok acı ve trajik bir durum. Onlarca   yıldan beri   Kürd   tarihi ile ilgileniyorum,   Kürd   tarihine   ilişkin   bulduğum   her şeyi okumama rağmen     yeni verileri gördüğüm zaman   Kürd tarihine ilişkin   ne   kadar az şey bildiğimi ve   nasıl   bir cehaleti   yaşadığımı   fark ediyorum.

Bir de   okulda   kendi tarihini ve dilini   öğrenmeyen,   çocuk   yaşlarında   sömürgecilerin   tarihini kendi   tarihi   olarak öğrenen Kürdleri düşündüğümde   felaketin   boyutları daha da   derinleşiyor.

Fazla   lafı   dolandırmadan   konumuza   gelelim..

Şerefxan Bitlisi’nin   Şerefname’si   Kürd ve Kürdistan   tarih çalışmaları açısında sahip olduğu   önemli yeri   tartışmaya gerek   yok. Şerefxan     sayesinde   tarihimizin   belli bir dönemi hakkında   önemli   tarihsel bilgilere   sahibiz.

Mela Mahmudê Beyazîdî, Kürdistan Tarihini     Şerefxan’ın   Şerefname’yi bitirdiği(1597)   tarihten   bin sekizyüz   yıllarının sonlarına kadar kesimini   yazmış ve   A. Jaba’ya   teslim etmişti.. Fakat ne yazık ki   Mela Mahmudê Beyazîdî ‘nin   “Kürdistan Tarihi” adlı eserinin önsözünün dışında elimizden bir şey yok.   Eğer bu kitap bulunsa   Kürd tarihi araştırmaları   konusunda   bir devrim olacak ….Yani söz konusu olan Kürdistan tarihinin     400 yıllık bölümüdür. (20. Ve 21. Yüzyıl Kürdistan tarihçileri   konumuz olmadığından dolayı geçiyorum)

Türk, Arap ve Fars sömürgecilerinin   Kürd ve Kürdistan tarihine   karşı     giriştikleri vandalizme     rağmen   her gün   yeni   kaynaklar ortaya   çıkıyor.

Bu kaynaklardan   biri de “KURDGAL NAMEK”tir.*

Kurdgalname,   Kürd   tarihi   için  Şerefxan Bitlisi’nin   Şerefnamesi kadar değerli ve   paha biçilmez bir eserdir.

Kurdgalname’yi    Kürdler   ortaya çıkarmadı. Kürd tarihçilerinin   bu konuda hiç bir rolleri yok.

Bundan dolayı   eğer bazı   arkadaşlar “Aso dünyayı Kürdleştirecek!!!!” gibi   iddialarda   bulunurlarsa   benim hiç bir katkım yok..

Kurdgalname’yi   bulup   ortaya çıkaranlar   Beluci aydınlarıdır.

Beluçi aydınları   Kurdgalname’yi      Kürd ve Beluçi   tarihi   için   bulunmaz   “bir hazine”   olarak görüyorlar.

Kurdgalname       1659/1660   yıllarında  Axwend Mehemed Salih Zengene   Beluç  tarafından kaleme alınmıştır.

Axwend Mehemed Salih Zengene   Beluç , Kurdgalname’de      Beluçilerin   Kürd asılı olduğunu   olduğunu   Medler,  Haşemitler, Yünanlar, Eşkaniler, Sasaniler, Hintliler ve   İslami döneme dair   Beluçi Kürdlerin üzerine duruyor ve   çok değerli   bilgiler veriyor.   “Beluçi Kürdleri” tabiri bana   değil, yazara aittir.

Aslında bu kitabın   bulunuş tarihi çok eski.   1943 yılında   Beluçi aydınlarından   Mir   Nesirxan Ahmed Zeyi,   hükümet adına  Beluçistan’nın Sorab kazasında   vergi   toplamaya giderken Kurdgalname’in   bir elyazmasını   Qazi Xewisbexş olarak da tanınan Qazi Abdulhamid’in evinde   buluyor. Mir   Nesirxan Ahmed Zeyi,   Qazi Xewisbexş’ten kitabı istiyor, fakat Qazi vermiyor.   O dönemlerde     kopi yapma   imkanı olmadığından   dolayı Mir   Nesirxan   kitabın orjinalını     olduğu gibi   bir nüshasını   elyazısıyla çoğaltıyor ve 1988 yılında   Pakistan Beluçistan’ın başkenti Quetta’da  iki cildin birini “Beluç ve Beluçistan Tarihi” adı altında   basıyor.

Mir Nesirxan   1991   yılında   Beluçi   Akademisinin yardımıyla   Kurdgalname’nin   Farsçasını Beluçistan Başkenti Quetta’da   yayınlıyor.   Kurdgalname 1994 yılında Urduce’ye çevrisi yapılıyor ve     yayınlanıyor.

Mir Nesirxan   kitaba yazdığı   önsöz de “Kurdgalnamek,   tarihçi   Axwend Mehemed Salih Kurdi Zengene   Beluç   tarafından 1659 yılında   yazılmıştır.   Yazar   kitabın birinci bölümünde   kendi aslını     Kürd   Zengene aşiretine   bağlyor. Zengenelerde   Bud aşiretinin bir   kabilesidir. Ayrıca yazar     Braxoyi Kürdleriyle olan   akrabalığını gündeme getiriyor.   Yazar bu iki   kabileyi   Bud’un iki oğluna  “Braxim” ve   “Zengan”a   bağlıyor.   Bud’un kendisi ise   Med Kral’ının   7. Oğluydu.  

Bu kitap   aslen Kürd ırkından olan   Beluçilerin   tarihini   irdeliyor………… Kurdgalname’ye göre Beluçi Kürdleri daha sonra   eski Beluçistan’a gelip yerleştiler……..”(sayfa 21)

Beluçistan Başkenti Quetta Üniversitesinde   öğretim   görevlisi olarak çalışan   Nadir Qemberani     Kurdgalname’ye   yazdığı önsöz de “Kurdgalname,   Beluçileri   büyük Kürd milletinin   bir parçasıdır. Çünkü,   Beluçilerin   içinde   var olan   aşiretlerin aynı isimle Kürdler içinde varlar. Hatta bugün Beluçiler içinde   büyük bir aşiret var   “Kürd” ismiyle tanınıyor.   Axwend   Mehemed Salih   400 yıl önce   bu kitabı yazdı…   Orta Doğunun ve   İran’ın   o dönemki    faciaları ve   tarihi olaylar bugün de yaşanıyor”(sayfa 28)

Dr. Nasir Qemberani   yazdığı önsözünün devamında   Beluçiler ve Kürdler   biri doğuya   diğeri ise   batıya yöneldi. Bugün Beluçiler İran, Afganistan   ve Pakistan   arasında   bölüştürülmüş; Kürd ise   Farslar, Araplar ve   Türkler arasında bölüştürülmüş ve   aynı akibeti   yaşıyorlar.

238 sayfadan oluşan Kurdgalname   Kürd ve Kürdistan tarihi için bulunmaz bir eserdir. İmkanlarım   dahilinde   çeşitli bölümler halinde     özetleyerek   okuyuculara       sunacağım.   Şimdilik   Şeyh Ubeydullah Nehri’ye dönüyorum.

*Kurdgalname’nin ilk cildi   Hiwa Muhamed   Zendi tarafından       “Sorancaya”   çevrildi ve   2012 yılında   Aras Yayınları tarafından   Kürdistan’da basıldı.

Beluçilerin Kürdlüğü Üzerine (2)

Geçenlerde “Beluçiler de mi Kürd”   adı altında   bu yazı serisini başlattığım zaman   farklı   tepkiler aldım.   Bazı arkadaşlar       “Kürdlerin kayıp   tarihi”   bağlamında   olumlu buldular. Bazı arkadaşlarda   tümden   yazıda     ifade edilen   görüşlere karşı çıktılar.   “Kurdgalname”yi     okumadan       onun içeriğini   tümden reddeden   arkadaşları   anlamaktan zorluk çektiğimi   belirtmek istiyorum.

“Beluçilerin Kürd” ve “Beluçilerin Büyük Kürd Milletinin Bir Kolu”   olduğunu söyleyen ben değilim,   Kurdgalname’yi yazan   Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç ve   kitabı   yayına hazırlayan ve özsözünü yazan Beluçi   akedemisyenlerdir.

Daha önce de vurguladığım gibi   yazar   bu   şah eserini     1659   yılında   yazıyor. Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç  kabiliyetli ve yetenekli     bir şahsiyet olduğundan dolayı      Beluçi Kürd Mirleri kendisine büyük   saygı   gösteriyor. Axwend     peş peşe     4     Beluçi Kürd Mir’ine     vezirlik   yapıyor.   Beluçi Kürdlerin   “Xelat”ta     hüküm sürdükleri   bir dönemde     Semender Brohi     Mirleriydi.     Beluçi Kürdleriyle   Kelhurlar arasındaki bir çatışmada       Kelhurlerin   iki   liderleri   eser alınıyor. Mir Semender Brohi   esir iki kardeşi   öldürmek istiyor.   O   arada Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç   başındaki   egalı çıkarak   iki kardeşin üzerine atıyor ve   Mir Semender Brohi’den   iki kardeşi   afetmesini   istiyor. Axwend, Mir   Brohi’ye “esirleri öldürmek   iyi Mirlerin işi değildir, eğer sen onları   öldürürsen   kara bir leke olarak   Beluçi   Hükümdarlığının tarihini kirletir. Semender Brohi     Axwend’e   büyük saygı duyduğundan dolayı   iki kardeşin   ölüm kararını kaldırıyor”(age, sayfa   17)

Kitabın   girişi bölümünde   Axwend ile ilgili   farklı kaynaklardan aktarılan bir dizi   bilgi var. Bunların hepsini aktarmanın imkanı yok.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç,      kitabının   giriş bölümünde     bu eseri   niye yazdığını da   açıklıyor.  

Axwend’in anlatımlarına göre eskide  “Zerenç”   Zabilistan’ın   başkentiydi.( aktüel Sistan)Hz. Ömer   döneminde   Sistan halkı İslam dinini Kabul ediyor. O dönem   Mir   Awram Zengene Kürdlerinin lideriydi.   Axwend’in anlatımında     49. göbekten büyük dedesi oluyor.

Mir Mahmud Gazi döneminde ,   Zengene Kürdlerinin Miri, Mir   Siraçtı.   Mir   Siraç Zengene   döneminde   Axwend’in ataları   “İslami Medreseler “ oluşturuyor.   Bu   medreseler faaliyetlerini   Moğolların   saldırılarına   kadar kesintisiz   devam ediyorlar.

Timurlenk   1383 yılında   Sistan’ın başkenti “Zerenç”i     kuşatma altına alıyor.   Timurlenk ile   Mir   Kutbeddin arasında   Zerenç’te   kanlı çatışmalar oluyor.   Sistanlılar   yenilgi alıyor ve   Timurlenk Zerenç’te     korkunç   katliamlar yapıyor. Bu çatışmada     Kurdgalname’nin   yazarının büyük dedesi Mir Qeyser Zengene’de     öldürülüyor.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç’in verdiği bilgilere göre   Moğollar   Sistan Kutuphane’sini   talan ediyor ve büyük oranda yakıyorlar.   Savaşın bitişinden sonra   öldürülen Mir Qeyser Zengene’nin öğlu Mir Xelef ailenin   katliamdan kurtulanlarıyla birlikte   küçük bir kaza olan   Zabil’a yerleşiyorlar.

Axwend’in anlatımlarına göre   Mir Xelef Zabil’da   küçük bir medrese kuruyor ve   ders vermeye devam ediyor. Bu arada   Moğollardan   kurtardıkları “bazı dini kitaplar ve   tarihi belgeleri de   beraberlerinden     götürmüşler.”

Axwend’in verdiği bilgilere göre Zengenelerin Medreseleri   Zabil’de   Sefeviler   dönemine kadar     faaliyetlerini sürdürüyorlar.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç   Kurdgalname’yi   niçin yazdığını da   şöyle ifade ediyor:

“ Zabil Medresesinin   faaliyetlerinin durdurulmasından sonra   kalemime   sarılma   imkanım   doğdu ki   eski destanları, Beluçi Kürdlerin Zabil, Turan ve Mekran eski tarihini yazayım.   Timur Gurkan’ın saldırılarından   yakılmaktan kurtarılan tarihi eserlerden yararlanarak Beluçi Kürdlerin tarihini yeniden   yazıya dökmek istedim. Bu eserle   Beluçi Kürd Mirlerine karşı olan saygı ve sevgimi göstermek istedim. Onlar her zaman gökyüzünün   parlayan yıldızlarıydılar…………… Bu kitabı 1659 yılında bitirdim ve ismini ‘KURDGALNAMEK’   koydum. Çünkü, kitabın içeriği   baştan sona kadar   Med Kürdlerinin bir kolunun M.Ö 750 yılından önce   Med   Saltanatının kurulmasından önce   gelip   yerleştikleri   bu alanların tarihidir. Bu   Med Kürdleri   şu kabilelerden oluşuyordu:   Zengene,   Braxoyi, Mamli, Edregani ve Kirmaniler.. İlk defa onlar   Med Kralı, Keykubadê Kurdê Med tarafından Zerenç, Turan ve Mekran’a yerleştirildiler.”(age, sayfa 35)

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç,    şah eseri olan Kurdgalname’yi yazarken   bir dizi   tarihi kaynaktan   yararlandığı açıktır. Kurdgalname’yi baştan sona     ciddi bir gözle okuduğumuz zaman,   bugün   eski Arap, Fars, İslami ve Yunanları dediğimiz bir dizi kaynaktan yararlandığını   açık bir şekilde   görüyoruz. Fakat, ne yazık ki yazar   eski modaya uyarak   kaynakları vermiyor.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç   Kurdgal’ın     “ Kürdçe   konuşan” anlamına geldiğini de eserinde izah ediyor.

Yazarın eski Grek   kaynaklarını     incelediğine   dair bir örnek vermek istiyorum.

Yazar kitabının “Zengene Kürdlerine Dair”   bölümünde   “Zengeneler Kürdlerin Doğu Kürdleri olarak   meşhur olmuşlardı. Doğu Kürdleri ise   Doğu’dan Med’e gelen Kürdlerdir. Oradan   güneye ve batıya göç ettiler. Kürdistan   diye bilinen bölgeye yerleştiler.   Eski tarihe göre Med olarak tanınan   Doğu grubu 7 kabileden oluşuyordu: Partasni, Buz, Astruşat, Arizand, Budi, Maj, ve Dilman”(age sayfa 36)

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç’nin   burada   isimleri saydığı   7 Med Kürd   kabilesinin   isimleri     hiç te bize     yabancı değildir.

Heradot’un   Medler   üzerine     yaptığı çalışmada     bu kabilelerin isimleri biraz değişikte yazılsa     6 tanesi vardır:

“Busaeler, Paretaseniler, Struşatlar, Arizantiler, Budiiler, ve Magiler.”

Beluçi Kürdlerin   tarihçisi Axwend Heradot’tan farklı   7. Kabile olan   “Dilman”ları   ekliyor.

Tarihçi Axwend,   Zengene ve Braxoyileri     Med Kürdleri   dönemindeki   6 yada 7   kabileden biri olan   “Budi”lere bağlıyor.   Heradot’un tarihinde   “Med-Kürd”bağlantısı yok,   bir çok tarihçi son   2 yüzyıl içinde Kürdlerle Medler arasında bağlantı kurmaya çalışıyorlar. Fakat,   bir dizi   eksiklikten dolayı da   tartışmalar oluyordu. Med Kabileleriyle ve daha sonraki Kürdler arasında   fazla bağlantılar yoktu. Axwend’in çalışması     bu alanda   bir hazinedir.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç,    yaklaşık olarak   400 yıl   önce “Medlerin Kürd olduğunu”    tarihi bir eserle   ortaya koymaya çalışmış.   Kurdgalname’nin   bulunuşu   Kürd   tarihi açısından bir devrimdir.

Tarihçi Axwend’ Beluçistan’a yerleşen  aşiretlerden söz ederken “:   Zengene,   Braxoyi, Mamli, Edregani ve Kirmaniler” diyor.   Aşiretlerin   bir çoğu hala aynı isimle varlıklarını sürdürüyorlar.     Axwend’in mensup olduğu   Zengene aşireti ise   bugün Güney Kürdistan’ın en büyük aşiretlerinden biridir.   Mam Celal’da     Zengene aşiretinden geliyor.

Beluçilerin Kürdlüğü Üzerine (3)

Aso Zagrosî

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç’ın     Kurdgalname’sini       okuduğumuz zaman   dikkat   çekici   yanlarından   biride  Med İmparatorluğu   hakkında yaptığı tespitlerdir.

Kurdgalname     Heradot’un     Medler hakkındaki   tespitlerindeki     mitolojik   yanları bir kenara bırakmıştır.     Bir çok   halk   son bir   kaç   yüzyıl içinde   Heradot’un   tarihinde kendilerine ilişkin   gerçek ve   efsanevi yanlarını   ayrıştırırken, Kürd   tarihçisi Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç bundan   yaklaşık   400 yıl önce   bu işe girişmesi   bir devrimdir.

Medler’e   ilişkin        Kurdgalname’de   anlatılanları yazarın   kavramlarıyla özetlemeye   çalışacağım.

Pişdadilerin     Mir’i   Girşasb’ın   ölümünden sonra   Med ve Pars   ülkesi   tam bir   kaos içine yuvarlanıyor.   Bu arada   Med ve Pars aşiret reisleri, liderleri ve   yaşlıları   bir araya gelerek   görüş alış verişinde   bulunuyorlar.   Bu görüşmeler neticesinde   Med Kürd   aşiretlerinin   genel reisi olan   Keyqubad Kurdi Med’ı  Girşasb’ın yerine   tahta   getiriyorlar.

Bu şekilde     Keyqubad   M.Ö 853 yılında   Med ve   Pars       ülkesinin başına geçti. O dönem Braxoyi   Kürdleri, Kürdlerin cesur ve güçlü   bir kolu olarak   Kabul görüyordu.   Mir Kikan,   diğer büyük Kürd   reisleri gibi , o da kendi aşiretinin yani Braxoyi   Kürdlerin   reisiydi. Mir Kikan,   Braxoyi   Kürd kabilelerinin 7   reisiyle birlikte   her zaman   Med Miri   Keyqubad’ın yanında oldular, yardım ettiler ve   salsanatının   yerleştirilmesi için çabalandılar. Braxoyî   reisleri şunlardı :   Mir Goran Goranî,   Mîr Zaxu Sarunî, Mîr Mîhran Xuzdarî, Mîr Mişkan Mişkanî, Mîr Armîl Armîlî, Mîr Bolan Bolanî û Mîr   Lerzîn   Girîşkanîydi ..

O dönem Turan’da hüküm süren Afrasyab   kendisini Med ve Pars’da   oluşan Pişdadilerin   mirasçısı olarak gördüğünden dolayı,   Keyqubad Kurdî Med’in   başa   geçmesinden rahatsız olmuş ve isyan bayrağını   kaldırmıştı. Böylelikle     Turan’ın Medlere karşı savaşı başladı.   Mîr Keyqubad  iktidara geldikten sonra ,     Afrasyab’a karşı   savaşmak için harekete geçti.   Hemen ilk savaşta Mîr Keyqubad  Afrasyab’ı yendi ve Avrasyab barış   istedi.   Mîr Keyqubad,   askerleriyle Belx’iden     Med   ülkesine   döndü.

Bu savaşta   tüm Kürd aşiret ve kabileleri   Mîr Keyqubad’ı desteklediler.   Keyqubad   “Zerenge” vardıktan sonra  Braxoyi Kürdlerine   Turan ülkesine   karşı,   Adreqani, Mamli ve Kirmani Kürd liderlerine   Mekran ülkesine   saldırmaları için emir verdi. Kürdler   bu alanları   kılıç zoruyla   ele geçirdiler.

Sözünü ettiğimiz     liderler   çeşitli    vilayetleri   ele geçirdikten sonra Keyqubad,     Turan Mirliğini   Mîr Kîkan Braxoyî’ye verdi,   Mekran Mirliğini   Mir Ayle Adregani’ye verdi.

Braxoyi ve Adregani Kürdleri     Med   salsanatının   yıkılışına   kadar   bu alanlarda   hüküm sürdüler.

Med Kürdleri   tam     6 göbek   Med ve Pars ‘da   salsanatlarını   sürdürdüler.   İsimleri şöyle:   Keyqubad,   Keykawus,   Tus(Keyxusro olarak da biliniyor) Feriburz, Kwaksar ve Azdiyak.….

Kurdgalname’de     ayrıca   her   Med Mîr’i döneminde   yaşıyan   Braxoyî Kürdlerinin   liderlerini   veriyor.

Kurdgalname     Keyqubad’ı     ilk   Med Mîr’i   olarak   ele alıyor.   Keyqubad’ın   hükümdarlığı   sırasında   yaşıyan   onun çağdaşı olan Braxoyi Kürdlerinin reislerinin   isimlerini   şöyle açıklıyor: Mîr   Kîkan Kîkanî,   Mîr Goran Goranî, Mîr Zaxu Sarwanî,   Mîr Mîhran Xuzdarî, Mîr Mişkan Mişkanî,   Mîr Armîl Armîlî, Mîr   Bolan Bolanî û Mîr Lerzîn   Girîşkanî—

Kurdgalname’nin verdiği   bilgilere göre   Med Kralı   Keyqubad   Kurdî   uzun   yaşıyor ve bundan dolayı     onun hükümdarlığı da uzun bir süreye yayılıyor. Keyqubad   Kurdî’ nin  hükümdarlığının   son dönemlerinde   Braxoyi Kürdlerinin     reisleri     değişiyor.   Mîr   Zurak   Kîkanî,   Mîr Kirecek Goranî,   Mîr Selduz Sarwanî,   Mîr Kîtun Xuzdarî, Mîr Mirdas Mişkanî, Mîr   Mişkan Armîlî, Mîr Bacel Bolanî ve  Mîr Tadî Girîşkanî     Med Kralı Keyqubad   Kurdi’nin     hükümdarlığının   son yıllarında   yaşıyan   Braxoyi Kürdlerinin   liderleridir.

Med Kralı   Keyqubad   Kurdî’nin   ölümünden sonra   oğlu   Keykawus   Med İmparatorluğunun başına geçti.      Mîr Keykawus    hükümdarlığı   sırasında   yaşıyan    Braxoyi Kürdlerinin   reislerinin   isimleri   şöyleydi:

Mîr Uştab Kîkanî,   Mîr Şadîn Goranî,   Mîr Şagîn Sarwanî,   Mîr Kaşk Xuzdarî,   Mîr Kirecil Mişkanî,   Mîr Xuman Armîlî, Mîr Puran Bolanî ve   Mîr   Zîdan   Girîskanî      Med Krali Mîr   Keykawus’un çağdaşlarıydı.       Mir Keykawus öldüğü zaman     erkek   çocuğu olmadığından dolayı   Med Kürd   aşiretleri  Tus’u   Med   İmparatorluğunun başına getirdiler.   Mîr Tus   döneminde yaşıyan     Braxoyi   Kürdlerinin   liderleri şunlardı: Mîr Zigrîn Kîkanî,   Mîr Kaş   Goranî, Mîr Sabul Sarwanî, Mîr Kiçan Xuzdarî, Mîr Gilbak Mişkanî, Mîr Kileçik Armîlî, Mîr Xuman Bolanî ve Mîr Broş   Girîşkanî….

Mîr Tus’un ölümünden sonra   oğlu     Feriburz Med İmparatorluğunun tahtına   geçti.

Mîr Ferîburz’un   hükümdarlığı   döneminde yaşıyan  Braxoyî Kürdlerinin   liderleri şunlardı:     Mîr Zibar Kîkanî,   Mîr Ramîn Goranî, Mîr Surçîn Sarwanî, Mîr Manur Xuzdarî, Mîr Turab Mişkanî, Mîr Kirmaç Armîlî, Mîr Kîtun Bolanî ve Mîr   Paz Girîşkanî…..

Mîr Ferîburz,  Asurîlerle yapılan bir savaşta   öldürülüyor. Mîr Ferîburz’un   ölümünden sonra Med Kürdlerin illeri gelenleri   Kwaksar’ı   Med devletinin   başına   Mir olarak getiriyorlar.  Mîr Kwaksar   döneminde   yaşıyan   Braxoyî Kürdlerinin     liderleri şunlardı: Mîr Braxim Kîkanî, Mîr Buxaz   Goranî, Mîr Manî Sarûnî, Mîr Gawir Xuzdarî, Mîr Manur Mişkanî, Mîr Guren Armîlî, Mîr Tirman Bolanî ve Mîr Tapîn Girîşmanî—-

Mîr Kwaksar’ın ölümünden sonra   oğlu   Azdiyak   Med İmparatorluğunun başına geçti. Mîr Azdiyak   Med imparatorluğunun   son       Miriydi.

Mîr Azdiyak,    yeteneksizliğinden dolayı   iktidarını   kaybetti.

Mîr Azdiyak döneminde     yaşıyan Braxoyi       reisleri şunlardı: Mîr Goran Kîkanî,   Mîr Rasin Goranî, Mîr Şuhan   Sarunî,   Mîr Mîhran Xuzdarî, Mîr Beyker Mişkanî, Mîr Kusad Armîlî, Mîr Hakar Bolanî ve Mîr   Xîzan   Girîşkanî…

Medler     300 yıla yakın Med ve Fars   ülkesini idare ettiler. Mîr Keyqubad   salsanatın temelini   attı,   Mîr Keykawus, Mîr Tus, Mîr Ferîburz ve   Mîr   Kwaksar   imparatorluğu genişletiler ve ülkenin büyüklüğünü   doruğa çıkardılar. Fakat, Mir Azdiyak aile hükümdarlığının yıkılmasına   sebep oldu. Mir Azdiyak kabiliyetli ve güçlü bir   lider değildi,   salsanatın   işlerini gerektiği gibi yürütemiyordu.   Ayrıca   eğlenceye düşkün ve   halka   baskı yapmayı da   bir eğlence   haline getirmişti.   Halk onun   hükümdarlığı sırasında     acı çekiyor ve onu sevmiyordu.

Med ve   Fars Mirleri ve   ileri gelenleri   Azdiyak’tan kurtulmak amacıyla   kendi aralarında     çeşitli   görüşmeler yapıyorlar.

Mir Azdiyak’ın     erkek   çocuğu yoktu.   Med ve   Fars ileri gelenleri   Azdiyak’ı     iktidardan   uzaklaştırarak   yerine     Azdiyak’ın kızından   olan torunu   Kureş’i getirmek istiyorlardı.     Kureş’in   babası   Haxamenşi, annesi   Azdiyak’ın   kızıydı.

Med   devleti   Kwaksar döneminde   görkemliğinin doruğunda   olmasına rağmen,   onun yerine geçen oğlu Azdiyak sahip   olduğu   tüm iktidar ve zenginliklerin seviyesinde   biri değildi.   Bu arada   ordu komutanlarıda     Azdiyak’tan   rahatsızlardı.   Azdiyak’ın oğlu olmadığından dolayı     Haxamenşi bir babadan olan     Kureş tahta getirildi..

Beluçilerin Kürdlüğü Üzerine (4)

Aso Zagrosî

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç      Kurdgalname’de     Med   Hanedanlığını yıkan   Haxamenşiler hakkında da bilgi   vermektedir. Haxamenş ,   Haxamenşilerin   Pars bölgesinde   ilk Mir’iydi. Başlangıçta bu aile     Pars bölgesini yönetiyordu ve Med İmparatorluğuna bağlıydı ve ona vergi veriyordu.   Med Mir’i Mir Azdiyak döneminde   Haxamenşili   Kambuci Pars bölgesinde yöneticiydi. Mir Azdiyak   kızını   Kambuci’ye kızını verdi.   Bu evlilikten   Kureş dünyaya geldi.

Bu tarihsel dönemde   Med İmparatorluğunun   devlet işleri   kötüye gitmeye başlamıştı. Mir Azdiyak’ın veziri Arpak   Mir Azdiyak’tan    devletin işlerini   normalleştirilmesini tavsiye etti, fakat, Mir Azdiyak     kabiliyetsiz ve   zamanın   büyük bir kesimini   eğlence ile geçirdiğinden dolayı   Arpak’a   kulak vermedi ve   devlet işleriyle ilgilenmedi. Vezir Arpak   ise   Mir Azdiyak’tan   umudunu kesmeye başladı ve muhaliflere   yaklaşmaya başladı. Sonuç olarak   Med Kürdleri ve Parsların   Mirleri ve ileri gelenleri   gizli bir toplantı yaparak Kambuci’nin oğlu ve Mir Azdiyak’ın torunu olan     Kureş’e bir mektup yazarak Med ve Pars’ın     hükümdarlığı için kendisine çağrı yaptılar. Ayrıca   Med ve Pars   ileri gelenleri Kureş’e   küçük bir ordu ile   Medlerin başkenti olan Akbatan(Hamadan) üzerine yürümesini ve orada kendisine   destek olacak olan Kürd   ordusuyla birlikte   Mir Azdiyak’ı   iktidardan uzaklaştıracaklarını   önerdiler.

Mir Azdiyak bu haberi alır almaz   sinirlenerek büyük bir ordu ile   Kureş’in başkenti üzerine yürümeye başladı. İki taraf arasında kanlı bir savaş oldu. Fakat tam savaşın başında   Mir Azdiyak   yenilgi aldı ve esir düştü.   Böylelikle     Med ve Pars hükümdarlığı Medlerden Parslara geçti.

Kureş Med ve Pars’ta   iktidarı   aldıktan sonra   annesi Kürd olduğundan dolayı Kürdlerle   iyi ilişkileri vardı ve Med Kürdleriyle   kardeşce dostluk ilişkilerini kurdu. Ayrıca Kureş Kürdleri        gücünün ve iktidarının   kolu ve kanatı olarak görüyordu. Kureş   devlet iktidarında Med kraliyet ailesinin mensuplarına yüksek görevler verdi, ayrıca   Med prenslerine   ordusunda yüksek komutanlıklar verdi.   Kureş   Kürdler içinde iktidarını daha da saplamlaştırmak için   teyzesinin   yani   Mir Azdiyak’ın   eniştesi Aritma’nın   kızını   kendisine eş olarak aldı.

Tüm bu anlatılanların dışında   Kureş Med Kürdleriyle Parslar arasında ayırım   ve yabancı   düşüncelerinin oluşmaması için  Med İmparatorluğunun tüm kurum ve kuruluşlarını olduğu gibi korudu ve   devr aldı.   Kureş, Med Kürdlerinin ileri gelenlerine saygı gösteriyor ve     rütbe ve yetkilerini   artırdı. Bu arada Kureş,   Braxoyi Kürdlerinin   Turan ve   Adregani Kürdlerinin   Mekran’daki hükümdarlıklarını   Kabul etti. Böylelikler   Braxoyi ve Adregani Kürdlerinin Turan ve Mekran’daki hakimiyetlerinin ikinci   dönemi başladı. Bu Kürdlerin   iktidarı     İskenderin   Dara’yı yenmesine kadar   sürdü.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç     Kurdgalname’de       Med İmparatorluğu döneminde olduğu gibi Haxamenşi Mirlerinin   döneminde   yaşıyan     Braxoyi Kürdlerinin ve   Adregani Kürdlerinin ileri gelen   Mirlerinin   isimlerini veriyor. Yani yukarıda verdiğim   Med Mirlerinin döneminde yaşıyanlar gibi,   Haxamenşi Mirleri   döneminde yaşıyan Kürd Mirlerinin isimlerini veriyor.

Bu kısa   tanıtma yazı serisinde   tüm bu Kürd Mirlerinin   isimleri ve yaşadıkları döneme ilişkin bilgi verme imkanım yok.(kitabı çevirmek lazım)

Şimdiye kadar verdiğim bilgilere göre     Kurdgalname’nin   yazarı   eski Yunan kaynaklarının dışında   bugün kadar elimize   ulaşmamış/hala ulaşmamış   başka kaynaklara da sahip   olduğunu görüyoruz. Yoksa   Med   İmparatorluğu, Haxamenşi,   İskender ve sonrası dönemlerinde Braxoyi ve   Adregani Kürd ileri gelenleri hakkında bu kadar geniş bilgiye   sahip olmak imkansız.

Aslında     Kürd   tarihinin ve Kürd   ulusal hafızasının bu kadar   dumura     uğramasının   sırı,   yine   Kürd tarihinde   gizlidir.

Kürdler, Med İmparatorluğunu oluştururken   dünyada   ilk   Hint-Avrupa İmparatorluğunun   kuruluşuna     imza attılar.(Reinhard Schmoeckel,   Die İndo- Europäer- Aufbruch   aus der Vorgeschichte, Lindenbaum Verlag, Deutschland, 2012, sayfa 278)

Ve bugün gelinen yer de ise bırakın Hint-Avrupa halkları içinde dünyada   varlığı tartışılan, devletsiz ve   tüm   ulusal haklarından mahrum tek millettir.

Yani   2700 yıl önceki büyük bir imparatorluğundan   sıfıra inen bir   halkın tarihini   sıfırdan başlayarak   yeniden okumak gibi bir şeydir.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç     Kurdgalname’de     Herodot ve diğer Yunan tarihçilerinin son   Med   Mir’i olan   Mir Azdiyak’ın   üzerine yazdıklarıları bir dizi efsaneyi ciddi almıyor ve eserinde   onlara yer vermiyor. Mesela   Mir Azdiyak’ın  vezir Arpak’a “Küçük Kureş’i öldürme emri”, “çocuğunu   kendisine yedirme”       olayı ve “gördüğü rüyalar” gibi..

Kurdgalname’nin yazarı     Haxamenşiler   döneminde   Med Kürdlere   karşı tutum konusunda   başka kaynaklarca   doğrulanan bir dizi bilgi veriyorlar. Biz daha önce de   başka kaynaklardan   Kureş’in kendisini “ Med ve Pars”     kralı olarak gördüğünü, Med devlet kurumlarını koruduğunu, Med Kürdlerine   devlet kurumlarında önemli yerler verdiğini ve Mir Azdiyak’ın başka bir torunuyla evlendiğini biliyoruz.(Haxamenşi ve Med Kürdlerinin ilişkisi ciddi akademik araştırmalara   muhtaç bir konudur)

Çünkü   bir dizi Kürd çevrelerinde   Medlerden   sonra   19.yüzyılın     sonuna   kadar var olan Kürd tarihsel   mirasına   nihilist bir yaklaşım var. Medlerden sonra İran’da yaşanan   tüm uygarlıklar   Farslar mal edildi.   Sasanilerin bir Kürd Hanedanlığı   oluğu   gerçeğine rağmen Sasanilerde   Farslara bırakılmış,( http://aso-zagrosi.over-blog.com/article-sasani-kral-arde-er-in-etnik-kimli-i-uzerine-kamuran-melikendi-106273129.html)

Selahadin Eyyubi Araplara, binlerce yıl varlığını sürdüren   Kürd Mirleri çeşitli sömürgeci devletlerin “vergi memuru”, binlerce   Kürd din alimi   çeşitli güçlerin “adamı”   olarak   görülmüş..

Bunların hepsi doğru olmuş   olsaydı, Kürdler   diye bildiğimiz bir millet bugün tarih sahnesinde olmayacaktı.   Kürdlerin tarihi,     millet olarak   var olmanın ve   hala ayakta olmanın sırı   büyük oranda     red edilen bu tarihsel   boşlukta gizlidir.

İşte Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç     Kurdgalname   adlı eseriye   bu tarihsel   boşluğun önemli bir bölümünü   açığa çıkarıyor ve Beluçilerin   “Büyük Kürd Milletinin”     bir kolu olduğunu   söylüyor.

Beluçilerin Kürdlüğü Üzerine (5)

Aso Zagrosî

Haxamenşiler   ve sonrası döneme   ilişkin olarak   Kurdgalnamek’te verilen bilgiler üzerine   durmadan   önce   Beluçi   Kürdlerinin   kökeni üzerine   durmak istiyorum.

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç      Kurdgalname’nin   altıncı bölümünde   “Beluçi Kürdlerinin   Kökeni”   üzerine duruyor.

Yazara göre     eski kaynak ve   belgelere göre     Kürdler   iki   kola     ayrılmışlardı.     Kürdlerin     birinci kolu Ararat tarafından     Cudi    dağ silsilesi boyunca   Dicle ve Firat      bölgesinde   Batı Suriye’ye    Rom     denizine   kadar olan    bölgeden, Doğu’da ise     Fars   Korfezine ve   Uman denizine kadar olan bölgeye yayılmışlardı.

Bu alana   yayılan Kürd kabileleri   Lulu, Guti,   Kasu   ve Suparilerden oluşuyordu.   Bu Kürd kabileleri   Hazar denizen   batısından   geldikleri için   Batı Kürdleri olarak   tanınıyordu.

Kürdlerin ikinci bölümü ise   Orta Asya’dan     İran’ın   doğusuna   gelip ve oradan   Hazar Denizinin   doğusuna ve   bu denizen   guney   yakası olan   Atrapan’a yayılarak yerleştiler.     Kürdlerin   bu alana yerleşen kabileleri ise   Med, Nahiri ve Kardoxilerden   oluşuyordu.   Bu kabilelerin   yerleştikleri   geniş coğrafya     Med   isminden dolayı   Madayi   yada   Midya   olarak tanındı. Bu   Kürdler   Doğu Kürdleri olarak   tanınıyorlar. Bu arada   Braxoyi, Adregani, Mamili, Kirmani Kürdleri   Med   aşiretlerinden   ayrılıyorlar…   Biz   burada     diğer Kürd kabileleri üzerine durmayacağız..

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç   Hz. Nuh’dan   başlayarak     Braxoyi ve diğer   bazı Kürd   kabilelerinin   secerelerini veriyor.   Yazar bu secereyi verirken   Hz. Nuh’un   dört oğlunun   Sam, Ham, Yafes ve Kenan’ın ismini   veriyor.(bilindiği gibi Kenan tufan   sırasında Hz. Nuh’u dinlemiyor) Kürdleri   Yafes’in torunu   olarak görüyor.   (Burada   açık bir şekilde görülüyor ki   Kurgalname yazarı     Tewratı incelemiştir)

Yazar uzun   bir secereden sonra     Braxoyi’nin     yedi   erkek çocuğu   olduğunu ve isimlerini şöyle aktarıyor: Kikan, Goran,   Sarun, Xuz, Mişkan, Armil, Bolan ve Girişkan…

Axwend  Mehemed  Salih Zengene Kurdi  Beluç     Kurdgalname’de      Medler Atrapan   ve Hazar Gölünün aşağı kısmını göç edip yerleştiler. Onların bu bölgeye   yerleşmelerinden dolayı bölge Med olarak tanınmaya başlandı. Bu bölge   İsfahan ve Hamadan’ın     Kuzey ve Güney kesimleriydi.

Bu Kürd grubu başlangıçta     başlangıçta     gruplar halindeydi ve her grubun bir reisi vardı.   Daha önce siyaset ile   ilgilenmiyor ve hayvancılıkla uğraşıyorlardı. O süreçte   Keldani, Asuri, Babil ve Elamilerin   hakimiyetinde     yaşıyorlardı.     Bölgede bu güçler zayıflamaya başlayınca     bölgenin   yerlisi olan   Pêşdadîler Med ve   Pars    bölgelerinde   iktidarı aldı ve   altı kuşak   sürdürdü. Cimşîd   Pêşdadî  devletinin   kurucusuydu. Bu   ailenin   Mirlerinin   isimleri şöyledir:  Cimşîd, Apîtan, Ferîdun, Menuçehr, Tahmasb, Uşab ve Kirşasb…

Kirşasb  Pêşdadî   ailesinin   son hükümdarıydı.   Onun ölümünden sonra   Med ve   Pars     ülkesi   iktidarsız kaldı ve kriz ortamına     yuvarlandı. Pêşdadîlerde     iktidarı alabilecek   kimse yoktu.

Tüm Med ve Pars   ileri gelenleri   Asurilerin     kötü iktidarlarından kurtulmak amacıyla  bilgisi ve adeletiyle tanınan   Med Kürdlerinin   büyük reisi   Keyqubad’ı   başa getirmeye karar verdiler. Böylelikle   Med   ailesinin iktidarı başladı.

Tarihçiler   Med bölgesinden   “Kiyan”, Med Ailesini de   “Kiyani” olarakta   adlandırıyorlar.

Daha sonra yazar   uzun   uzun   Med Kürdleri   döneminde     Braxoyi Kürdlerinin Mirlerinden   söz ediyor.   Onların Medler döneminde     sahip oldukları   iktidarlarını irdeliyor.

Kurdgalname’nin   yazarı   Beluçi Kürdlerinin   din ve   uygarlıkları   üzerine de   duruyor ve şöyle yazıyor:

Kürdlerin Med bölgesine     göçünden   önceki dinleri hakkında   fazla bir şey bilmiyoruz. Fakat, Kürdlerin Med bölgesine gelip yerleşmelerinden sonra   elimizdeki   verilere   göre   “Ahuraperest”   olduklarını,   aydınlığa tapdıkları,   ışığı kutsadıkları, karanlıktan korktukları ve ondan   rahatsız olduklarını görüyoruz.

“Ahura” kelimesi   “A”   ve “Hur”dan   oluşuyor. “Hur”,     ateş anlamına   “A” gelmek anlamına geliyor.   Yani   “Ateşten gelen gerçek”   anlamındadır. Bu gerçeklik nedir?   Aydınlıktır.   Kürdler  “Aydınlığı”  gerçeğin   dışa vuruşu olarak görüyorlardı. Bundan dolayı   “Aydınlığı”     kutsal   görüyor ve tapıyorlardı.

Bundan   dolayı güneşi ise   “Aydınlık Gerçeğinin İşareti” olarak   kutsal görüyor ve tapıyorlardı.

Beluçi Kürdleri   Turan ve Mekran’a yerleştikten sonra   bölgede   hakim olan   putperest dinine son verdiler.

Kürdlerin   dini törenleri   çok sade ve kolaydı.   Günde   3 defa     Güneşin   doğuşu, batışı ve öğle     zamanlarında   ateşi   kutsuyorlardı.     Kürdler,   tapınaklarını “Arîn” olarak adlandırıyorlardı.   “Ar”   ateşten geliyor.   Tapınakların     ateşine   bakanlara da “ Arîwan”   diyorlardı.   Kısacası her şehir ve köyde bir “Arîn” vardı.

Turan ülkesinde   iki büyük   tapınak vardı.   Bunlardan biri “Arîn Zawik” ve   diğeri ise “Arîn Helwan” idi. Beluçi Kürdleri   Kikan ve Xuzdar   şehirlerini inşaa etmişlerdi.     Bu    “Arîn”     Zawik ve Helwan   dağlarının   doruklarında   kuruldukları   için bu isimleri almışlardı.

Beluçi Kürdleri bu iki tapınağı     çok kutsal   görüyorlardı.   Yılda   iki defa   ilkbahar ve   sonbahar olmak üzere   Turan ve Mekran’ın her tarafından   Kürdler   dinsel görevlerini yerine getirmek   “Arîn” leri ziyaret ediyordu.   Gelen ziyaretçiler beraberlerinden   çok yiyecek ve   içecek getiryorlardı.   Bir kaç gün   “Kutsal Arîn”lerde dua ediyor ve Yezdana   tapıyorlardı.

“Arîn” lerin inşası   çok sadeydi. Arînler   geniş   bir alanda   kuruluyordu. Arînler de   gece ve gündüz ateş yanıyordu. Halk ışığı   Tanrı’nın   Nur’u olarak gördüklerinden   Arînlerin içine girerlerdi.   Tapınakların ortasında     halka   şeklinde   oluşturulan bir bölümde   sürekli olarak 3   ateş durmadan yanardı.   Halk ise   halka şeklinde oluşturan   o bölümün   çevresine toplanıyor ve ateşi   kutsuyorlardı.

Beluçilerin Kürdlüğü Üzerine (6-Son)

Aso Zagrosî

Kurdgalname,   Kürd   Kutuphanesine   kazanıldırılması gereken   bir şaheserdir.   Bundan dolayı     kitabın     tümünü     özetleyerek   okuyucuya       sunmak gerekirse     dahi   eksik olur. Çünkü, kitabın   her bölümünde     Kürd araştırmacılarının   önünü açacak değerli   ve   bugüne kadar  bilinmeyen bilgiler var.

Bundan dolayı   kitabın     tümü   çevrilerek Kürd   okuyucularına sunulması gerekir.

Bilindiği gibi     Kürdistan     dağların arasındaki   çeşitli ölçeklerde     adalardan   oluşuyor.   Dağ adalarında   oluşan   Kürdistan’da   Kürdler arasında     tarih boyunca   çeşitli   kopuşlar     gerçekleşmiştir.   Bunlardan   biri de   Beluçi   Kürdleridir. Deniz ve okyanuslardaki adalardan bir birlerine   geçiş çok   kolaydır. Ama   Kürdistan gibi   dağ adalarından geçişler çok zordu..   Kürdistan’daki dağ adalar   hem   gelen işgalcilere karşı   Kürdleri korudular ve hemde   Kürdler arasında   birliğin   oluşumunda   engel oldular……….

Okuyucuya   genel bir     bilgi   vermek amacıyla   Kurdgalname’de   işlenen   konularının   ana ve ara başlıklarını   olduğu gibi aktarıyorum:

BİRİNCİ BÖLÜM

• İslami Kutuphane
• Zengene Kürdleri
• Braxoyi Kürdleri
• Med   Devleti
• Med ve Turan arasındaki savaş
• Med Krallarının çağdaşları olan   Braxoyi Kürdlerinin   liderleri
• Med Kürdleri Hanedanlığının   Yıkılışı,
• Haxamenşiler   Ailesi,
• Haxamenşilerin Med   Kürdleriyle olan ilişkileri,
• Haxamenşi Krallarının     Çağdaşları olan   Braxoyi Kürdlerinin   Liderleri,
• Haxamenşi   İktidarının  Yıkılışı,
• Makedonyalı İskenderin Gelişi,
• İskender’in   iktidarının Parçalanmasi

İKİNCİ BÖLÜM

Turan’daki Braxoyi Kürdlerinin    Mirliği-Birinci Dönem-

1. Mîrê Mîran Mîr Kîkan
2. Mîrê Mîran Mîr   Zurak,
3. Mîrê Mîran Mîr Uştab,
4. Mîrê Mîran Mîr   Zikran,
5. Mîrê Mîran Mîr   Zîbar,
6. Mîrê Mîran Mîr Braxim
7. Mîrê Mîran Mîr Goran,

Pars Kabîleleri,

Haxamenşi Kabileleri,

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Turan’daki Braxoyi Kürdlerinin     Mirliği-İkinci Dönem-

8. Mîrê Mîran   Mîr Zirşan
9. Mîrê Mîran   Ikinci Mîr   Zurak,
10. Mîrê Mîran Mîr Ercan,
11. Mîrê Mîran  Mîr Şamuz,
12. Mîrê Mîran   Ikinci   Mîr Braxoyî

13.Mîrê Mîran Mîr Sabul,

14.Mîrê Mîran Mîr   Nurgan,

15. Mîrê Mîran Mîr   Kîyanuş
16. Mîrê Mîran     ikinci Mîr   Kîkanî

DÖRTÜNCÜ   BÖLÜM

• Yünanlılar ve Hintliler Dönemünde Beluçi Kürdleri,

• Yünanlıların   Med ve Fars Topraklarına   Saldırısı,

• Şavaşın Başkalması

• İskender’in Hindistan’a Gelişi,

• Makedonyalı İskender’in Dönüşü,

• Mekran ve Turan Kürdlerinin İskender Ordusuna karşı savaşları,

• Savaş Planı

• Beluçi Kürdlerin Mila Boğazındaki Savaşı,

• İskender’in Turan Topraklarına Girişi ve Armabil’in İşgalı,

• Hulin Boğazındaki Savaş,

• Ras Kiçan Bölgesindeki   Gilgala Savaşı,

• Mekran ve Turan’daki   Makedonyalı İskender’in   Yetkilileri,

• Ksandus’un   Turan ve Mekran’a Komutan Olarak Göreve Başlaması,

• Beluçi Kürdlerin Mekran ve Turan’daki Huzursuz   Durumları,

• Silucus’un   Hindistan’a Yönelik Saldırısı,

• Hind   İktidarı Altına   Beluçi   Kürdleri,

• Hind   Kabilelerinin   Mekran ve Turan’a gelişleri,

• Zıbılstan   Kürdlerinin Yardım Meselesi,

• Suhrebad Kanlı Savaşı,

• Giganan Bölgesinin Zıbılstan’a Bağlanması,

BEŞİNCİ BÖLÜM

• Beluçi Kürdlerinin Uygarlığı,
• Arîn Tapınaklarının   Yapılış Şekli,
• Beluçi Kürdlerin   Gelenek ve Görenekleri,
• Beluçi Kürdlerin   Tarım İle İlişkileri,
• Beluçi Kürdlerinin Dilleri,
• Beluçi Kürdlerinin   Askeri Yapıları,
• Beluçi Kürdlerinin   Ordu Temsicileri,
• Beluçi Kürdlerinin     sivil rejimi,
• Kürdlerin Şehir ve Köyleri,

ALTINCI BÖLÜM

• Beluçi Kürdlerin Kökeni,
• Beluçi Braxoyi Kürdlerinin Kökeni,
• Peşdadi Ailesinin Paşaları,
• Mamli, Adiregani ve   Kirmani   Beluçi Kürdlerin Kökeni,
• Mekran ve Turan   Kürdleri Arasındaki İlişkiler,

YEDİNCİ BÖLÜM

• Beluçi Kürdleri   Yünanlı Siluki Paşaları Döneminde
• Peşdadiler,
• Sindan Kabileleri,
• Cidgallerin   Turan ve Mekran’daki Başarıları,
• Yünanlı Siluki Paşalarının Med ve Pars’daki   Hükümdarlıkları,
• Zıbılstan Memleketinin Mir’i   Mir Birsan Zengene,
• Yünan Asılı Hakimlerin Med ve Pars’daki Devrimleri,
• Mekran ve Turan’da   Beluçi Kürd Kabilelerinin Yeni Rejimi,

SEKİZİNCİ BÖLÜM

• Eşkaniler Döneminde Beluçi Kürdleri,
• Eşkaniler,
• Eşkani Paşalarıyla   Beluçi Kürdlerinin   İlişkileri,
• Beluçi Kürdlerinin     Eşkani Paşalarına   Yardımı,
• Birinci Erdewani’nin Ölümü,
• Eşkanili   Pirpatyus’un   Kralığı,
• Eşkanili 1.Mihrdad’ın Kralığı,
• Beluçi Kürdlerin   Mekran ve Turan Topraklarına Gelişi,
• Suhrebad’ta Savaş,
• Guhyar Savaşı,
• Vatan’dan Uzak Beluçi Kürdlerin Kökeni,
• Beluçi Kürdlerin Turan ve Mekran’daki İktidarları-3. Dönem-
• Mîrê Mîran, Mîr Behram Braxoyî,
• Mîrê Mîran, Mîr Şehdad Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Fîroz Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Mîhrîdad Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Behmen Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Bissam   Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Xefî Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Şawiş Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Miradan Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Şahburz Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Sergîj Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Şahmîr Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Bîx Braxoyî
• Mîrê Mîran, Mîr Şahruz Braxoyî

DOKUZUNCU BÖLÜM

• Sasaniler Döneminde Beluçi Kürdleri,
• Sasaniler,
• Ardeşir’ın Paşalığa Gelmesi,
• Mîrê Mîran, Mîr Burak Braxoyî
• Ardeşir’in   Hindistan’a Saldırısı,
• Birinci Şahpur’un   Başa Geçmesi,
• Mani ve Dini
• Mîrê Mîran, Mîr Mihran Braxoyî
• Birinci Hurmuz’un   Kralığı,
• Mani’nin   Halifelerinin   Sıkıstan, Turan ve Mekran’a     Gelişleri,
• Mîrê Mîran, Mîr Şadad   Braxoyî
• Birinci Behram’ın Başa Geçmesi,
• Mani’nin   Öldürülmesi,
• İkinci Behram’ın Başa Geçmesi,
• Sakayi ve Beluçi Kürd Aşiretlerin   Denetim Altına Alınması,
• Zawak’ın   Adalet için   Turan ve Mekran’a gelmesi,
• Behram’ın Kralığa Gelmesi,
• Narsem’in   Kralığa Gelmesi,
• Romlara Karşı Savaş,
• Hurmuz’un Başa Geçmesi,
• Turan ve Mekran’a Erşim’in Adalet için Gelmesi,
• Sıkıstan Sakaların   Kökeni,
• Munehçir’in Adalet İçin   Turan ve Mekran’a Gelmesi,
• Ardeşir’in   Başa Geçmesi,
• Arbed’in   Turan ve Merkan’da   Adalet için Gelişi,
• Behram’ın İktidara Gelişi,
• Yezdgurd’un İktidara Gelişi,
• Turan ve Mekran’a Adalet için Mir   Kisun’un Gelişi,
• Behram’ın İktidara Gelişi,
• Rom Salsanatına   Karşı Savaş,
• Turan ve Mekran’a Adalet İçin Mir Xizun’un Gelişi,
• Mital Aşiretlerinin Gelişi,
• Mitalların   5. Behram’a Karşı Savaşı,
• Yezgurd’un İktidara Çıkışı,
• Turan ve Mekran’a Adalet İçin   Mir Kirahun’un Gelişi,
• Firuz’un Kralığa Getirilmesi,
• Mir Kirkoyi’nin   Turan ve Mekran’a Adalet İçin Gelişi,
• Bilaş’ın Kralığı,
• Mir   Kiyareş’in Turan ve Mekran’a Adalet İçin Gelişi,
• Kubad’ın Paşalığı
• Xezer Aşiretlerinin Ezilmesi,
• İmam Mezdek’in Gelişi,
• Mezdek’in   Zerdeşti   İleri Gelenlerin Sohbetleri,
• Tahmasb’ın   Kralığı,
• Kubad’ın İkinci Defa Kralığa Getirilmesi,
• Mir Kistim’in Adalet İçin Turan ve Mekran’a Gelişi,
• Newşirwan’ın   Kralığa Gelişi,
• Mezdeklerin ve Mezdek’in Katliami,
• Mir Yezen’in   Adalet için Turan ve Mekran’a Gelişi,
• Muhamed Mustafa’nın   Doğuşu,
• Hurmuz’un   Tahta Çıkışı,
• Mir Erşib’in   Adalet İçin Mekran ve Turan’a Gelişi,
• Turan ve Mekran   Vilayetlerinin Sindan Valisince İşgali,
• Xusro Perwez’in   Tahta Çıkışı,
• Xusro Perwez’in Romalılara Karşı Savaşı,
• Muhamed Mustafa’nın Xusro Perez’e Mektubu,
• Kubad’ın Tahta Geçmesi,
• Yemen Halkının İslamı Kabul etmesi,
• Sindan’ın Çoğrafyası,
• Rasil Diwanç
• Mezdek’in Taraftarlarına   Sahip Çıkılması,
• Rasil Sehares,
• Mekran ve Turan Memleketlerinin işgali,
• Mekran ve Turan’da Mirliğin Oluşumu,
• Turan ve Mekran Mirliğine Siwa Semera,
• Beluçi Kürdlerinin   Rasil Sihas’in Askeri Güçlerine Katılması,
• Rasil Sihas
• Siwa Cunin   Turan ve Mekran Miri
• Rasil Sihares
• Puran Doxt’ın Tahta Çıkması,
• Muhamed Mustafa’nın Ölümü,
• Rasil Sihas,
• Turan ve Mekran Mirliğine   Siwa Esyar,

ONUNCU BÖLÜM

• İslami Döneminde Beluçi Kürdleri,
• Halife Ebubekir,
• Halife   Ömer,
• Yezgurd’un Tahta Çıkışı,
• Siliç’in Oğlu Rasil Çeç,
• Ranun Mehrtun ile Savaş,
• Turan ve Mekran Mirliğine   Siwa Mayin,
• İslam Ordusunun   Secistan ve Mekran’a Saldırısı,
• Beluçi Kürdlerin Müslümanların Mir’i Hz Ömer’e Bağlılıklarını Bildirmesi,
• Osman’ın   Halife Oluşu,
• Kabilistan ve Zabilistan Halkının Devrimi,
• Semere Oğlu Abdullah’ın Mekran’a Gelişi,
• Muhamer’in Oğlu Abdullah’ın   Mekran’a Gelişi,
• Ali’nin   Halifeliği
• Turan Mirliğine   Siwa Zurak,
• Zeher’in Oğlu   Saxir’ın Mekran’a Gelişi,
• Emeviler,
• Muaviye’nin   Halifelik Tahtına Oturması,
• Elebdi’nin Oğlu Abdullah Swar’ın Mekran’a Gelişi,
• Turan’a Saldırı,
• Selem’ın Oğlu Senan’ın Mekran’a   Gelişi,
• Ömer’in Oğlu Reşid’in Mekran’a Gelişi,
• Selem’ın Oğlu Senan’ın ikinci defa Mekran’a   Gelişi,
• Çeç’in Kardeşi Rasil Çender,
• Beşir’in Oğlu Carud’un Oğlu Menzer’in Mekran’a Gelişi,
• Menzer’in Oğlu Hekem’in Mekran’a Gelişi,
• Merwan’ın Oğlu Abdulmelik’in Halifeliğe Getirilmesi,
• Eslem   Kilabi’nin Oğlu Said’in Mekran’a Gelişi,
• Said’in   Alefilerle Çatışması,
• Hezife’nin Oğlu Yezid’in Oğlu Siher’in Oğlu Meceha’nin Mekran’a Gelişi,
• Merwan’ın Oğlu, Abdulmelik’in Oğlu Welid’in Halifeliği,
• Harun’un Oğlu Mehemed’in Mekran’a Gelişi,
• Beluçistan’da Hüküm Süren   Beluçi Kürd   Mirlerinin Resimleri
• Resim Sanatı

Evet,   Kurdgalname’de   işlenen   konular bunlar…   Kitabın   çevirisini     beklemek gerekiyor.

Silav