Aso Zagrosi

Ana başlığı çıkardığım soruyu birkaç arkadaşa yöneltim, aldığım cevaplar “BİLMİYORUM”  oldu.  Kürdistan’daki gelişmeleri yakından takip eden bu arkadaşların bir kaçından “Evet biliyorum” cevabını bekliyordum. Fakat,  olmadı!!!   Her halkın kendine has  çeşitli “ULUSAL SEPBOLLERİ” var.. Bunlardan en önemlilerinden biri  “ULUSAL BAYRAK” ve diğeri ise  “ULUSAL MARŞ”tır.

Kürdistan ulusal bayrağı konusunda yanlış bilgileri ve çarpıtmaları da göz önünde bulundurarak belgelere  dayalı  bazı düzelmeleri yaptım. Konuyu merak edenler Kürdistan Bayrağı üzerine  kaleme aldığım makaleyi bakabilirler.( https://kurdistaname.net/tr/node/192 ) 

Kürdistan ULUSAL MARŞI  EY REQİB’in  yurtsever Kürd şairi ve politikacısı  şehid   Dildar tarafından yazıldığını Kürd kamuoyunun ezici çoğunluğu tarafından biliniyor.

Bilindiği gibi Yunus  Dildar(1918-1948), Kürd Ulusal Marşı „Ey Reqib“in yazarı Hewler’de zehirlenerek öldürüldü..( http://devrimcidemokrat.com/anmalar/581-kerim-sareza-aso-zagrosi-kuerd-ulusal-mars-n-n-yazar-sair-dildar-an-yoruz.html )

Şair Dildar’ın  EY REQÎB’i  nerede ve zaman yazdığına dair farklı söylemler vardır.  Bazılarına  göre  Dildar bu şiiri İran’da tutuklu olduğu zaman hapiste kaleme almıştır, diğer bir kesimde Irak’ta hapiste olduğu  zaman şiiri kaleme aldığını söylüyor. 3. Bir kesim de Kerkük’te okuduğu zaman EY REQÎB’i  kaleme aldığını iddia ediyor.(araştırılması gereken güzel bir konu. Şimdilik  makalenin konusu olmadığından dolayı geçiyorum)

EY REQÎB’İN  BESTECİSİ KİMDİR?

Şair Dildar’ın yeğenlerinden Emel Sehdi Rauf’un söylemine göre: “Dildar  EY REQÎB’i  Kerkükte yazmıştı.  O dönem Kerkük’ün İmam Qasım mahallesinde bir okulda okuyordu.  Ben babamdan  ŞÊX HÛSEYÎN BERZENCÎ’nin EY REQÎB’in müziğini yaptığını duydum” diyor. Buna belge olarak da aile tarafından korunan  Dildar’ın elyazmalarının bulduğu bir defter de  Dildar’ın kendi el yazısıyla “ ŞÊX HÛSEYÎN BERZENCÎ’nin EY REQÎB’in müziğini yaptığını” yazıyor.

Tanınan meşhur Kürd  siyasi  şahsiyeti Mukarem Talabani: “ Yunus Rauf Dildar EY REQÎB şiirini yazdığı zaman Şehid ŞÊX HÛSEYÎN BERZENCÎ bestesini  yaptı ve böylelikle EY REQÎB Hîwa Partisinin marşı oldu. Daha sonraları 1944’te onu Bağdat Hukuk Fakültesinin öğrencisi olarak görüyordum” diyor.

Değerli Kürd aydını Mesud Muhammed “İkinci dünya savaşı sırasında   bir evde  yapılan Newroz’da EY REQÎB’i ŞÊX HÛSEYÎN BERZENCÎ’nin  sesinden dinledim” diyor. Mamoste Mesud Muhammed’in sözünü ettiği bu Newroz 1942 yılında yapılan Newrozdur.

Kürd müzisyeni  Enver Qeredaxi’de bu konuya ilişkin olarak bir anısını  aktarıyor. 1974 yılında bir grup Kürd ileri  geleni Güney Irak’a sürgün ediyor ve orada bir evde yaşıyorlar. Enver Qeredaxi’nin birlikte aynı evde yaşadığı Kürd şahsiyetleri Mamosta Hamza Abdullah, Hakım Ahmedi Haci Qasim, Abduli Soran, Nuri Weşti ve Hüseyin Seyyid Ahmedtir.  Bunlar kendi aralarında  sık sık Kürdistan’daki   siyasi, edebi,  kültürel ve diğer konuları içeren meseleler üzerine sohbet ediyorlar.  Bir gün sohbet  Kürd marşlarına geliyor. Grubun en genci olan Enver Qeredaxi “ deniliyor ki EY REQÎB’in müziği Ermeni müziğinden alınmadır” diyor.  Mam Hamza Abdullah aniden yerinden kalkıyor “insanlar bu kadar vicdansızlar,  haksız bir şekilde evlatlarının emeklerini yabancılara mal ediyorlar” diyor.  Enver Qeredaxi Mam Hamza dediği Hamza Abdullah’ın aniden  sinirli bir şekilde ayağa kalkarak bu sözleri söylemesi karşısında  şaşırıp kalıyor ve kendisine neden kızdığını soruyor.  Hamza Abdullah   “Enver can  sen gençsin  bazı yanlışlıklar var  düzeltmek lazım” diyor ve başlıyor anlatmaya:

“Kürdistan Cumhuriyeti Mehabad’ta ilan edildiği zaman, Kürdistan Bayrağını da dalgalandırmak  istiyorlardı.  Bayrak dalgalandırılması ile birlikte  bir şiirin okunması kararı alındı. Bir çok şiir önerildi. Bunların içinden büyük Kürd şairi rahmetli Dildar’ın kaleme aldığı EY REQÎB şiiri üzerine karar verildi. Bu şiirin metni  Kürdistan Bayrağının göklere çekilmesi ile birlikte okunması çok uygundu.  Denildi ki birileri bu şiirin bestesini yapıp okuyabilir mi? Bir dizi konuşmadan sonra ŞÊX HÛSEYÎN  ŞÊX ABDULKERİM BERZENCÎ’nin  sesi çok güzeldir, o  seslendirse çok daha iyi olacaktır deniliyor.  O da müziğini yapıyor ve  orada bulunanların yanında seslendiriyor. Herkesin hoşuna gidiyor.  Marşı okutmak için bir grubu  oluşturuyorlar” diyor. Mamosta Hamza Abdullah  koronun provalarını  kendisinin  yönettiğini de söylüyor.  Mamosta Hamza Abdullah, ailesi ve yakın akrabaları  hakkında  daha önceleri birkaç uzun bir yazı  kaleme almıştım.  Merak edenler  aşağıdaki  linke bakabilir.(https://kurdistaname.net/index.php/tr/node/229)

ŞÊX HÛSEYÎN  ŞÊX ABDULKERİM BERZENCΠ 1919 yılında Kerkük’e bağlı Qadir Kerem’de  dünyaya geldi.  Ailesi Kadiri Tarikatından olan Berzenci şeyhlerindendi. ŞÊX HÛSEYÎN  BERZENCΠ  tanınan bir siyasi şahsiyet ve  eğitimli bir  Kürd aydınıydı.  O dönemler  Kürdçe çıkan, Basare,  Şafaq ve Gelawej gibi dergi ve gazetelere yazılar yazıyor, İngilizceden Kürdçeye  hikaye çevirileri yapıp yayınlıyordu.  Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra kardeşi     Şêx  Maruf Berzencî (Şêx  Maruf üzerine ayrıca durmak lazım. Onun Kürd edebiyatına çok büyük katkıları oldu. Omer Maruf Berzenci onun toplu eserlerini yayınladı))  ile birlikte bir avukat yazıhanesini kuruyor ve çalışıyorlar.  Avukat olan iki kardeş  sol düşünceye sahip olduklarından dolayı  yaşanan arazi sorunlarında  ağalara karşı hep yoksul Kürd kesimlerinin avukatları oldular.

1959 yılında Kerkük’te bir yürüyüş esnasında yaratılan provokasyon  neticesinden  Irak Komünist Partisi ile  Türkmenler arasında çatışmalar çıktı. Komünistlerin büyük çoğunluğu Kürd asılıydı. Bir çok insan öldü.  Şêx  Maruf Berzencî, Şêx Hûseyîn Berzencî gibi aydınlarında içinde olduğu bir çok insan tutuklandı.  1963 yılına kadar  hapiste kaldılar. Baasçılar 1963 darbesinden sonra 28 tutukluyu Bağdat’tan Kerkük’e getirerek  23 Haziran da  28 kişiyi idam ettiler. Şêx  Maruf Berzencî, Şêx Hûseyîn Berzencî de  idam edilenlerin arasındaydı. 

Evet, Kürd ulusal marşı EY REQÎB’in yazarı  Dildar ve bestecisi Şêx Hûseyîn Berzencî ikiside  sömürgeci Baas rejimi tarafından öldürüldü..  Her halde böyle bir şey dünya da  eşi ve benzeri yoktur. Biri Melazade, diğeri Şêxzade, biri ulusalcı, diğeri komünist elele vererek  Kürd Ulusal Marşı  EY REQÎB e ruh veriler.. İkisi de sömürgeci Baas rejimi tarafından alçakça katledildiler. Ruhları şad olsun!!!

Aso Zagrosi

Kaynak:

Omed Necib, Awazdaneri Sirudi Ey Reqib

Abdulrehman Sediq,  Disan le Barey Sirudi Ey Reqibewe

Qadir Wurya, Ey Reqib Çon bû be sirudî Netewî