KERÎM BEGÊ FETAH BEGÊ  HEMAWENDΠÜZERİNE!!!(2)

Aso Zagrosi

Hemawendlerin bu başarısız kaçış girişimi 1892/93 yıllarında olması gerekir. Osmanlı devleti tarafından yakalanan Hemawendler yargılanıyorlar.. Mam Suleyman’ın oğlu Heme Axa muhabbet hapse, gençler ise 15 ve 20 yıl arasında hapse mahkum oluyorlar. Mahkum olan Hemawendler  Kuzey Afrika’da farklı yerlere sürülüyor.

Bir de ailesiz,  kadın ve çocuksuz    kaçmayı başaran  Hemawendler var.  Onlar meşhur Arap aşireti  Şammarlara  sığınıyorlar.  O dönem Şammarların başında Şeyh Ayan var. Şeyh Ayan kaçan Hemawendleri koruyor. Aziz Haydar,  Omer ve oğulları, Mahmud Çête, Rahîm Ahmed Turşî, Kakereş Gule, Azîz Rahîm Doyne ve daha  başkaları Şammar  Şeyh’inin  tedarik ettiği atlar ve silahlarla  Kürdistan’a  Baziyan’a ve Çemçemal’a yetişiyorlar.

Mam Suleyman’ın oğlu Heme,Kerîm Begê Fetah Beg ve Kaki  mahkum olmuşlardı. Birkaç yıl sonra  çıkan bir af neticesinden  serbest bırakılıyorlar ve İstanbul’a getiriliyorlar. Aziz Axa  ve başka Hemawendlerde  aftan yararlanıyorlar ve İstanbul’a getiriliyorlar.  İstanbul’da mecburi ikamette tabi tutulan Hemawendler buluşuyorlar ve kendi aralarında  İstanbul’dan kaçıp  Kürdistan’a gitmek için planlar yapıyorlar. İstanbul Hemawendler,  gereken silah ve atları  tedarik ettikten  sonra kaçıyorlar  uzun ve zorlu yolları aşarak Bazîyan’a ulaşıyorlar.

Bir de Akdeniz adlarına ve Akdeniz boylarına yerleştirilen Hemawendler var.  Onların bir kesimi para karşılığında  Suriye ve Lübnan’a geçiriliyor ve oradan  Çemçemal ve Baziyan’a  ulaşıyorlar. Kuzey Afrika’ da  Hemawendlerin  yerletirilmesinden başarısız olan Ahmet Rasim Paşa  Osmanlı devletinden  bu Kürdlerin bir kısmının İzmir bölgesine  yerleştirilmesini istiyor. Bu arada Adana’ya yerleştirilen  Hemawendler’den  150 civarında süvari  bölgeden kaçarak Baziyan’a ulaşıyorlar. 

Dickson Bentham  1910 yılında yazdığı  “Journeys in Kurdistan” adlı çalışmasında “ Hemawendler yurtlarına geri dönmek için  eşsiz bir plan hazırlıyorlar. Türkler Hemawendlerin Arap elbiselerini giydiklerini bilmiyorlardı. Kürdler atlarını satarak  Arap atlarını almışlardı…………….bin bir zorlukla  vatanlarına ulaştılar”  diyor.

Farklı kanallardan  yurtlarına bin bir zorlukla yetişen Hemawendler, yeniden  Bağdat ve Musul hattını  denetim altına almaya çalışıyorlar.  Osmanlı devleti   Hemawendlerin yakasını bırakmıyor.  Ahmed Axa ve Mahmud Hüseyin Suleymaniye’de bulunan Şeyh Mahmud’un babası Şeyh  Said’in evine giderken   devlet tarafından yakalanıyor ve yeniden Trablusgarb’a sürülüyoryor.. Kerîm Begê Fetah Beg  ve diğer. Hemawendler  dağlık bölgelere çekiliyorlar ve devletin  “teslim olun” yönündeki çağrılarını reddediyorlar. 

Hemawendler kendi aralarında örgütlenerek, silahlanarak  Osmanlı  devletine sürgünde bulunan  Hemawendlerin  Kürdistan’a geri gelmeleri için baskı  yapmaya başlıyorlar. 400 Hemawend süvarisinin Musul valisine   baskı yapmak  Musul’a gitmeleri olayı gibi…. Osmanlı devleti   sürgünde bulunan ailelerin kendi imkanlarıyla  geri dönmelerini kabul etmek zorunda kalıyor.

Tabi ki Osmanlı devletinin  sınırları içinde bir dizi bölgeye  sürdüğü  Hemawendlerin hepsi yurtlarına  dönme imkanı olmadı.  Bugün hala farklı bölgelerde yaşamını sürdüren Hemawendlerin varlığı bu tarihsel gerçekliğin  açık kanıtıdır.

1908 HEMAWEND AYAKLANMASI

Aslında biraz daha geri gitsek, Berzencilerle Hemawendlerin arasındaki ilişkileri daha iyi kavrarız.

Şêx Mahmud’un aile 1908 yılında Suleymaniye’den Musul’a sürüldü. Musul’da tam esir konumundaydılar. Osmanlı devleti bir komplo neticesinde Şêx Mahmud’un babası Şêx Şaid’i öldürüyor.

Şêx Mahmud’da ellerinde esirdir.

Hemawendler Osmanlı devletine karşı baş kaldırıyorlar. Şarezur mıntıkasında ve Suleymaniye’de Osmanlılara karşı bir dizi saldırılarda bulunuyorlar ve Şêx Mahmud’un serbest bırakılmasını talep ediyorlar.

Sonuçta Osmanlılar mecburiyet karşısında Şêx Mahmud’u serbest bırakıyorlar.

Şêx Mahmud’un biografisi üzerine çalışma yapan Kürd tarihçilerinin bir çoğu Hemawendlerin Şêx Mahmud’un serbest bırakılmasından aldıkları rolun altını çiziyorlar.

Zaten Hemawendler Kadiri Tarikatına mensup ve Kak Ahmedi Şêx’e bağlıydılar.

Yani Berzenci Şeyhlerine bağlıydılar.  Hemawendler üzerine bir stran ile 

İyi pazarlar  

https://www.youtube.com/watch?time_continue=79&v=YaYJwEaA4Hc

Devam edecek

29.07.2018