Mîrê Mîran   Îbrahîm Paşayê Mîllî’ye ait bir   resmin düşündürdükleri!!

Aso Zagrosi

Batı Kürdistan’dan sık sık söz ettiğimiz bu günlerde Mîrê Mîran   Îbrahîm Paşayê Mîllî’nin   Batı Konsoloslarıyla   1904 yılında   Halep’te çekilen bu resmi dikkatimi çekti.     Bu resmi çeken   o dönem Holanda   konsolosu olan   Albert Pochedir.   Resmin çekildiği yer de Albert Poche’nin Halep’teki   evidir.   Ayrıca   bu görüşmede   Fransız Konsolosu da var..

İbrahim Paşa’nın bu toplantıda   Batı Konsoloslarıyla   ne konuştuğunu bilmiyoruz.   Ama bildiğimiz bir gerçek var. İbrahim   Paşa   o dönemler   “Tacsız Kürdistan Kralı”   olarak     bugün kimsenin   Kürdlüğünü ağzına   almadığı   Halep ve Raqqa     dahil   olmak üzere     “Binxetê ve Serxetê”nin   iki yakasının   çok geniş alanlarına   hüküm ettiğini   biliyoruz.

Milli Federasyonun 16. Yüzyıldan itibaren   bölgede   etkin olduğu biliniyor. 1710-1711   yıllarında   Milli federasyonuna bağlı   Heseni ve   Bidani   aşiretleri   Raqqa’ya yerleştiriliyor. Daha sonra     Bamiran, Omeran ve Dodikan   aşiretleri de   Raqqa’ya yerleştiriliyor.   Bazı kaynaklar   aktüel   durumda   Raqqa’da   bulunan soylu burjuva   aileleri   o dönem yerleştirilen   Kürdlerdir.   Osmanlı Devleti   1800 yılında   Timur Paşa Milli’yi   Raqqa’ya Vali   olarak   atamasının nedeni     Milli Federasyonun bölgede   sahip   olduğu   etkiden   kaynaklanıyordu.

İbrahim Paşa’nın     Halep, Raqqa ve   daha başka   şehirleri   kontrol altına alarak   deniz   yoluyla   dünyaya açılmak istediği   biliniyor.   Kürdler bugünde   aynı   sorunu yaşıyorlar. Halep’te   yapılan bu görüşme İbrahim Paşa’nın dünyaya açılarak   Bağımsız Kürdistan kurma   girişiminin bir parçası   olarak düşünüle bilinir.

Daha sonraki   süreci   kısmen biliyoruz. İbrahim Paşa   İttihat ve Terakki hükümeti ile 1908   yılında çatışma   içine giriyor.   Halep Tarihçisi ve   aynı zaman da   İttihat ve Terakki   yakın ilişki içinde olan Kemal   Gazi   “İbrahim Paşa’nın   bir ay boyunca bir dağlık alanda   Osmanlı ordusuna karşı direndiğini “yazıyor.

İbrahim Paşa’nın ölümünden sonra   eşi Xansa Xanim   de facto aşiretin   yönetimini ele alıyor.   O zaman Mahmud   tutukludur.   Mahmud   1912   yılından itibaren     yeniden Milli aşiret federasyonunu   inşa etmeye çalışıyor.

İbrahim Paşa’nın     İttihat ve Terakki   Hükümetine karşı   direnişe geçtiği dönem bazı Kürd çevreleri  Sultan’a karşı olduklarından dolayı   İttihat ve Terakki yönetimine yakın duruyorlardı.   1913   yılında   başlayan Bitlis Direnişi de   İbrahim Paşa Milli’nin çizgisindedir.     Birinci Dünya   Savaşından sonra da Kürdler   Ankara ve İstanbul hükümetleri arasında   bölündü. Bu bölünmeler Kürdlere büyük zararlar verdiler.     Daha sonraki Kürd kuşakları bunun cezasını çektiler.

Acaba     İbrahim Paşa   Milli ile görüşen Fransız ve Hollanda   konsolosları   kendi ülkelerine     görüşme hakkında   rapor   sundular mı?   Araştırılması gereken bir   husus.