Büyük Kürd   Çevirmen, Gazeteci ve Şair   Eli Bapir Axa(Kemali)nın Ölüm Yıldönümü vesilesiyle…

Kerim Şareza

Ünlü klasik Kürd şairi, çevirmen ve ilerici gazeteci Ciwamêraxa’nın oğlu   Bapiraxa’nın oğlu Eli   yada tanındığı ismiyle   şair Kemal 42 yıl önce  29.11.1974 tarihinde    87 yaşındayken   Güney Kürdistan’ın Suleymaniye şehrinde öldü.

Bu ünlü Kürd şahsiyeti, 1887 yılında   Suleymaniye’de dünyaya geldi.   O, Suleymaniye’deki camilerde   okuyarak   toplumunun sorunlarına eğilen bir aydın olabildi.

İngilizler Kürdistan’a geldikleri zaman   onu bir süre     Çemçemal   kaymakamı yaptılar.   Fakat   o kısa bir süre sonra     Kürdistan Kralı   Şeyh Mahmud’un önderliğinde gelişen     Kürd ulusal kurtuluş hareketine katıldı.

O, 1922 yılında   Kürdlerin kendi amaçlarına ulaşabilmesi için   siyasal bir örgütün gerekli olduğu kanısına vardı.   Sonuç olarak   21.07.1922 tarihinde   Mustafa Paşa Yamulki başkanlığında bir grup Kürd yurtseveriyle birlikte “Komelayî Kurdistan”ı kurdular. Şair Kemal bu toplantıda   söz konusu örgütün   yönetimine seçildi.

02.08.1922 tarihinde   Mustafa Paşa Yamulki’nin sahibi ve başyazarı olduğu, Şair Kemal ve Şeyh   Nuri Salih’ın   Kürdçe ve Farsça bölümlerinde sorumlu oldukları “Komelayî Kurdistan”ın   yayın organı “Bangi Kurdistan” çıkarıldı.

Kürdistan Kralı Şeyh Mahmud’un   Hindistan’dan Suleymaniye’ye   geri dönmesinden ve 10.10.1922 tarihinde Kürdistan Hükümetinin   ikinci kabinesinin kurulmasından sonra, “Komelayî Kurdistan” , “Bangi Kurdistan” dışında “Rojî Kurdistan” adlı bir başka gazeteyi çıkarma kararı aldı. 15.11.1922   tarihinde   Şeyh Mahmud Hükümetinin   yayın organı olan   “Rojî Kurdıstan’ın” ilk sayısı çıkarıldı.   Bu gazetenin en önde gelen yazarı   Elî Bapiraxa(Kemali) idi.

Kürdistan Kralı Şeyh Mahmud’un önderliğindeki hükümetin yıkılmasından sonra   bir dönem   Helebçe’de   maliye sorumluluğuna atandı. 1926 senesinde Şeyh Mahmud İran Kürdistan’ına   geçip Piran’a yerleştiği zaman,   Şair Kemal işini bırakarak Şeyh Mahmud’un yanına   gitti.   O, Şeyh Mahmud’un isteği üzerine Şah Rıza ve bazı ülkelerin Büyük Elçileriyle ilişki sağlamak için iki defa Tahran ve Kirmanşah’a gitti. O, 1928’de   Helebçe’ye dönerek ve 1950’ye kadar   orada kaldı. Bir arada   Kerkük’te memur olan   oğlunun yanında kaldı. Şair Kemal   1963 yılında   Suleymaniye’ye döndü ve yaşamını kaybettiği   29 kasım 1974 kadar orada   kaldı.

Şair Kemal   bir   klasik Kürd şairiydi.   O, Baban   şairlerinin   ekolunden geliyordu. O, şiirlerini   klasik şairlerin   şiir kuralları çerçevesinde yazdı. Bir çok şiirinde o, Kürdlerin   ulusal istemlerini seslendirdi. Şeyh Mahmud Hükümeti döneminde   Türkçülük yapan bazı Kürdlerle alay eden ve yeren şiirler yazdı.

O, 1935 yılında   Kürdistan Kralı Şeyh Mahmud   Bağdat’ta gözetim altında olduğu zaman   kurban bayramını kutlamak içinde   kendisine bir şiir   yazmıştı..   Söz konusu olan şiirinde   “ özgür insanların bayramı olur, Kürdler gibi köle bir milletin neyine bayram “ diye çok duygulu   bir şekilde Kürd realitesine parmak basmıştı..

Toprağı bol olsun!!

Kaynaklar:

• Diwani Kemali, 1986, Bağdat
• Refik Hilmi, Şiir û Edebiyatî Kurdî, r 2 Bağdat,1956

Xebat Gazetesinden

Çev: Aso Zagrosi