Kürd Kaleleri,   Ermeni Şiirleri, Fars Romanları ve Arkadaşım

Aso Zagrosi

Kısa bir süre   önce   bir arkadaşımı ziyaret etmiştim.

Arkadaşım     benim   Kürd tarihine ilişkin   merakımı bildiğinden   dolayı bana takılarak „bak bunların ne güzel kale ve surları var.   Kürdlerin böyle kaleleri varmı?“ diye   sordu.

Arkadaşım bir Kürd kurumunun başında olan bir insandır ve güzel   şeyler de yapıyor.

Fakat, Kürd tarihi hakkındaki bilgisi   „ortalama bir Kürd“ün  bilgisidir.

„Ortama Kürd tarih bilgisi“ derken   kimse   gocunmasın..

Kürd hareketinin   geliştiği 1975 dönemine baktığımız zaman   Kürdlerin   elinde   Kürd tarihine ilişkin   bir kaç çevirinin dışında     hiç bir şey yoktu..   Zaten   onlarla da çok dar bir çevre ilgileniyordu. Herkes Marxist klasikleri   okuyor   yazdıklarının arasına   „Kürd“ , „Kürdistan“ ve „Hain İdrisi Bitlisi“  yerleştirerek     işgalcilere   karşı mücadeleye çağırıyordu..

Zaten   Türk Cumhuriyetinin tarihi boyunca   Kürdlere ait ne varsa   yok ediliyor, inkar ediliyor ve   herkese Türklük empoze ediliyordu.. Bir kaç kuşak Kürd   o ortamda yetişti..

Kürd hareketleri başladığı zaman   dağarcıklarından Kürd tarihi ve kültürü hakkında fazla bir şey   yoktu.

Bir de   Osmanlı ve özellikle   Türk Cumhuriyetine karşı gelişen     Kürd direnişlerinin bazılarının isimleri anılarak   gündeme getiriliyordu. Fakat, detaylara ilişkin fazla bir şey yoktu..     Marxizm   ise Türk solu üzerinden   Kuzey Kürdistan’a   girdiği için büyük oranda   handikaplıydı. Zaten Türkçe’ye çevirisi yapılan   Marksist   klasikler büyük oranda   yönlendiriciydi. Bundan dolayı Kürd hareketlerinin bir çoğu   Kürd isyanlarını da pek   doğru değerlendirmiyorlardı.

Konumuza dönersek   arkadaşımda     o süreçten geliyor..

Bu arada     Kürdistan kaleleri hakkında arkadaşıma Evliya Çelebi’nin „776 Kürdistan Kalesini“   anlatmaya çalıştım..     Kürd Mirleri döneminde   her Mir’in denetimi altında   bulunan   onlarca   kalenin   ismini saymaya başladım.

Kürdistan’ı işgal eden güçlerin     Kürdistan kale ve surlarını nasıl yıktıkları anlatmaya çalıştım..

Kardoxi kalelerinin   meşhurluğunu   eski Roma ve Yunan tarihçilerinden aktarmaya çalıştım.   Romalıların     kale ve duvar yapımında   becerisi olan   Kürdleri Roma’ya götürdüklerine dair   belgelerden söz ettim..

Çeşitli   işgalci güçlerinin     kaleleri almak   için   Kürdlerin bu konudaki   becerilerinden yararlanmak için   yardıma çağırmalarına dair belgelerden söz ettim..

Arkadaşımın   kafası karışmıştı, ama   bildiğini eskisi gibi değilse       de yine savunmaya çalışıyordu ve   bana „dünü bırak   bugüne bak“   demeye başladı..

Bu sefer   arkadaşıma   „dün olmamış olsaydı, bugünde olmazdı“ dedim…   İşgalci ve sömürgeci güçler   bir dizi etnik ve dinsel grubu   tarih sahnesinden   sildiler.. Türk, Arap ve Fars   sömürgecileri     yüzyıldan beri   Kürdlere   karşı her türlü soykırımı uyguladılar ve sonuç olarak   husrana   uğradılar..

Kürdler,   millet olarak   dim dik ayakta ve   ulusal haklarını   talep ediyor. Kürd siyasal liderlerinin bağımsız değilde   devlet sınırları içinde düşünmelerinin anahtarıda   Kürd tarihinde gizlidir.

Kürdlerin hala   millet olarak   varolmasının   sırı da Kürdlerin tarihinde   gizlidir..

Kürdler   her ne   kadar kendi aralarında   parçalanmış ise de   Kürdlerin   şövalyeliği   ve özgürlüklerine   bağlılıkları     başka   halklarında     literatürlerini büyük oranda   etkilemiştir,dediğimde     arkadaşım bana   gülerek bakmaya   başladı.

Arkadaşıma    „bunu ben söylemiyorum Hammer-Purgstall, Joseph, Freiherr von” söylüyor” dedim.

Ve   Hammer’in „Histoire   de l’Empire Ottoman „adlı eserinden   şu alıntıyı yaptım : „ Perslerin eski geleneksel     kahramanları ve modern romanlarının   kahramanları   Kürdlerdir. Rustem gibi, Behram Çobin gibi, Gurgin-Milad, Ferhad ve   güzel sevgilisi Şirin gibi   ve sonuç olarak Selahaddin Eyyubi“(Hammer, age 259)

Berlin Antlaşması(1878) sonrası   İstanbul Ermeni Patrikhanesi   3 Rahibi bölgeye gönderiyor. Bunlardan biri Rahip   Vahan Bardizaktsidir. Vahan Bardizaktsi şöyle yazıyor: „Ermeni ozanlar her yerde, hatta   manastır panayırlarında bile şarkılarını Ermenice değil daha ziyade   Türkçe ve Kürdçe söylüyorlar. Dolayısıyla bugün doğru dürüst Ermenice şarkı-türkü oldukca az. Tam tersi Kürdçe ve Türkçe şarkı-türkü oldukca   fazla“(Arsen Yarman,   Palu-Harput, Cilt II, sayfa 71)

Farslar ve Ermenilerin   yazılı edebiyatları   çok eskidir.     Kürdlerin   bu iki milletin     edebiyatı üzerine   etkisi, bir Kürd yazarından değilde,   birini doğrudan bir ermeni   rahibinden   diğerini ise bir Alman yazardan vermem arakadaşımın   kafasını     daha da karıştırdı.

Kafa karışıklığı     sabit düşüncelerden ve mutlak yaklaşımlardan   daha iyidir..   İnsanın kafası karışınca     kendi kendisine soru sorar ve araştırmaya koyulur…

Benim     kale ve sur resimlerini   toplamam lazım…   Bir de Eyyubiler tarafından   inşaa edilen kaleler var..

Silav Aso