Hero İbrahim Ahmed’in Dedesi Vanlı Kürd Kim?

Aso Zagrosi

Kuzey Kürdlerinin   siyaset ile   ilgili olan Kürdlerin   ezici çoğunluğu

Hero İbrahim Ahmedi   duymuştur.

Heroxan   İbrahim Ahmed’in kızıdır ve Mam Celal’ın   eşidir.

Aktüel   olarak YNK   Politbüro üyesi ve etkili yetkililerden biridir.   Hatta bazıları YNK içinde   “Hero İbrahim Ahmedin kanatından” da söz ediyorlar.

Buraya kadar   derme çatma bilgiler.   Her Kürd   bu tip bilgileri   Türk basınında da elde   edebilir.

Fakat, ne yazık ki bugüne kadar Kuzey Kürdistan’da İbrahim Ahmed’in   gazetecilik, siyasal, kültürel ve   edebi yaşamı üzerine   ciddi   bir araştırma yapılmış değildir. (Alişer’in Kurmanci lehçesine çevirdiği JANA GEL romanı hariç tutulursa) İbrahim Ahmed hakkında en çok duyduklarımız   onun ile Mola Mustafa   Barzani arasındaki mücadeleye dair   tek yanlı bilgilerdir. Bu bilgilerin   esası da olumsuzdur.

Sağlıklı bir tarihi bilince ve yaşanan gelişmeleri   zaman dilimi içine yerleştirerek bir bütün   bir değerlendirmeye tabi   tutulmayınca     ortaya çarpık bir tarih çıkar ve   yerleşir.

Hero İbrahim Ahmed   iki de bir   “benim annem Vanlıdır” der.

Bu söylemden   sonra     daha fazla bilgi   gelmiyor.

Kim bu   Vanlı aile? Xero İbrahim   Ahmed’in   Vanlı dedesi kim?

Aslında   bu   sorduğum sorunun cevabı kendi başına   bir akademik çalışmanın   konusu olabilir. Çünkü   Güney Kürdistan’ın   50 yıllık siyasal tarihi ile doğrudan  ilişkili olan bir olaydır.   Ben şimdilik   bu mesele üzerine   uzun bir şekilde   durmak istemediğimden   dolayı     kısa bazı     bilgileri vererek geçeceğim.

Hero İbrahim Ahmed’in Vanlı akrabalarından biri     Kürd   politikacısı   HAMZA ABDULLAHDIR.

Hamza Abdullah   Birinci Dünya Savaşı sırasında   Başkale’de   dünyaya gözlerini açıyor. Babası   Osmanlı Ordusunda   subay ve   savaşta öldürülüyor. Hamza Abdullah’ın abisi   Muhammed   ailenin   geri de kalan kesimi alarak   Güney Kürdistan’a   gidip yerleşiyor.

Hamza Abdullah   okul eğitimine başlıyor ve    Hukuk Fakültesine   yazılıyor.   Hamza Abdullah ile yaşıt olan ve kendisi de 1914 yılında dünyaya gelen İbrahim Ahmed ile tanışıyor.. İbrahim Ahmed te Hukuk Fakültesinde   okuyor ve ikisi de avukat oluyorlar.

Her ikisi de   Kürd siyasal faaliyetleri içinde aktifler ve tanışıyorlar.

Geçen yüzyılın   30’lu ve 40’lı yıllarında     iki   yurtsever   Kürd avukatın     çok sıkı ilişkileri var.   Bu ilişkiler sonucu   İbrahim Ahmed , Hamza Abdullah’ın bacısının kızı ile evleniyor. Hamza Abdullah ise   İbrahim Ahmed’in bacısı ile evleniyor.

İşte   Heroxan’ın Vanlı   dayılarının   kısa hikayesi.

Fakat,   bu yakın akrabalık siyasal nedenlerden dolayı   çıkmaza   giriyor.   Hem İbrahim Ahmed ve hem de   Hamza Abdullah   Güney Kürdistan siyasal   dünyası içinde   ön plana çıkan ve farklı siyasal   düşüncelere sahip   iki lider konumundalar.

İbrahim Ahmed  18   yaşlarında   olduğu zaman büyük Kürd şairi, yazar ve gazetecisi PÎREMÊRD’in çıkardığı     Jîyan gazetesine   yazılar yazmaya başlıyor. 1939 ve 1949 yılları arasında   büyük tarihçisi Eladdin Sicadi ile birlikte meşhur Gelawej   dergisini çıkarıyor.. Gelawej’in   Güney Kürdistan aydınlanması üzerinde çok ciddi   bir etkisi olduğu   biliniyor.

1942 yılında Doğu Kürdistan’da “Komelay Jiyanewey Kurd” ismi altında   bir   siyasal örgüt oluşuyor vr çok ciddi bir siyasal faaliyet içine giriyor. Kısacası “Komel” yada “Jekaf” olarak adlandırılan bu oluşum sadece Doğu Kürdistan’da örgütlenmiyordu, Kürdistan’ın diğer parçalarındaki siyasal yapılar ve şahsiyetlerlede ilişkiye geçiyor.

İbrahim Ahmed   Güney Kürdistan’da   Suleymaniye’de “Komelay Jiyanewey Kurd” un bir   birimini oluşturuyor ve daha sonra   bu   oluşumu   Güney Kürdistan’ın bir çok bölgesine yayıyor.   İbrahim Ahmed   Jekaf’ın   Güney Kürdistan sorumlusuydu.

Hamza Abdullah   ise Demokratik Kürdistan Cumhuriyeti (Mehabad) sırasında Doğu Kürdistan’a geçiyor ve Molla Mustafa Barzani   görüştükten sonra   Güney Kürdistan’da   KDP’yi kurmak için geri dönüyor.

Hamza Abdullah Refiq Hilmi’nin başkanlığında kurulan HÎWA partisinin kuruluşuna katılan Kürd şahsiyetlerden biriydi. HÎWA’nın iç çelişkilerden sonra da dağılması ile birlikte RIZGARÎ ve ŞOREŞ grupları   ortaya çıkmıştı.   Hamza Abdullah   Molla Mustafa Barzani’nin   istemi üzerine   Güney Kürdistan’a dönerek bu grupları birleştirerek “PARTİYA DEMOKRATA KURD”u kuruyor.

16 Ağustos 1946 tarihinde   Hamza Abdullah’ın çabaları neticesinde   Birinci Kongresi yapılarak “Kürd Demokrat Partisi”   kuruldu. Molla Mustafa Barzani Partinin Başkanı ve Hamza   Abdullah   Sekreteri oluyor.

İbrahim Ahmed   Demokratik   Kürdistan Cumhuriyeti   yıkıldıktan   sonra     1947 yılında   KDP’nin   saflarına   katılıyor.

Mamoste Hamza   Abdullah   komünizme inan   bir Kürd şahsiyetiydi. Siyasal ve ideolojik   düşüncelerinden dolayı Irak Komünist Partisine   çok yakındı. İbrahim Ahmed   KDP içinde     daha çok “Ulusal Kanat”   temsilciliğini   yapıyordu.

1948 yılında   Irak hükümeti   Irak Komünist Partisine karşı geniş operasyon ve tutuklamalara girişti…   KDP’de   bu tutuklamalardan   gereken payını aldı. Hamza Abdulllah dışında, İbrahim Ahmed dahil   KDP merkezi yapısının   esası   ya tutuklanmış yada   aranmalardan dolayı yurt dışına çıkmışlardı.   İbrahim Ahmed iki yıla yakın hapiste kalıyor. 1950 ise Hamza Abdullah tutuklanıyor. KDP’nin merkezi yapılanması tümden tasfiye ediliyor.

Belli bir   dönem sonra   Hamza Abdullah serbest bırakılıyor ve Irak hükümeti tarafından   Türkiye’ye teslim ediliyor.   Hamza Abdullah bir yolunu bulup Türklerin elinden kaçarak Güney Kürdistan’a dönüyor ve illegal bir şekilde   Musul’da   kalmaya başlıyor.   Hamza Abdullah Musul’da   illegal kaldığı dönem   meşhur “Şoreşa Barzan”   adlı   kitabı yazıyor.   Hamza Abullah o dönemler Güney Kürdlerinin en renkli kalemlerden biriydi.

Bilindiği   gibi   KDP’nin   ilk Kongresi olan 16 Ağustos 1946   tarihli Bağdat Kongresinde   Hamza Abdullah   partinin sekreteri seçilmişti..   1951 yılında yine Bağdat’ta yapılan kongrede İbrahim Ahmed partinin   sekreterliğine seçiliyor. İbrahim Ahmed o dönem yeni cezaevinden çıkmıştı. Hamza Abdullah   bu kararı tanımadı ve   partinin “İlerici Kanatını”   kurdu.

1953 yılında   Kerkük’te yapılan KDP’nin 3. Kongresinde   İbrahim Ahmed   Genel Sekreter olarak seçildi. Fakat,   parti içinde   Hamza Abdullah ‘ın başını çektiği   “İlerici Kanat” ile   İbrahim Ahmed’in başını çektiği “Ulusal Kanat” arasında   çelişkiler devam etti.

1955 yılında Celal Talabani Rusya’da   Mola Mustafa   Barzani’ye   ziyaret ediyor. Mola Mustafa Barzani   Celal Talabani’ye   iki kanat arasında   bir   ortak çözüm noktasının   bulmasını öneriyor.   KDP’nin iki kanattı arasında   yapılan   görüşmeler neticesinde ortak bir payda da birleşiyorlar. Partinin ismi ise “Partiya Demokrata Yekgirti a Kurdistan” olarak değiştiriyorlar.

1958   Temmuz ayında   Irak’da   Abdulkerim Kasım önderliğinde   bir askeri darbe yapıldı. Bu askeri darbeden sonra Molla Mustafa Barzani Rusya’dan geri döndü. Hamza Abdullah ve   diğer   sol kadrolar   partide   ciddi bir güce sahiptiler. 1959 yılında Molla Mustafa Barzani   İbrahim Ahmed ile değil, partinin “İleri kanatı”yla   bir yapılanmaya gitti.   Bu kadrolar,   Hamza Abdullah, Salih Heyderi, Nuri Şawes( Roj Nuri Şawes’in babası), Xusrew Tofiq, Nejad Aziz Axa   ve Hamid Osmandı.. Bu kadroların hepsi komünist ve Irak Komünist Partisi ile   çok sıkı ilişkileri vardı.    IKP’ de açık bir şekilde   KDP’nin iç işlerine karışmaya başlamıştı. O dönemler IKP çok güçlüydü ve büyük bir prestije sahipti..

Molla Mustafa Barzani   bu kadroyu   KDP’yi IKP’nin bir şübesi haline getirmek istediklerinden dolayı partiden uzaklaştırdı.. Fakat, bu kadro   alınan kararı tanımadılar.. Hamza Abdullah, Molla Mustafa Barzani’ye sert bir mektup yazıyor..

İbrahim   Ahmed yeniden KDP’nin Sekreterliğine   getiriliyor.

Bu mesele bir hayli   uzun. Bir makalenin   çerçevesinde anlatılacak   bir olay değildir..   Heroxan’ın Vanlı   dayısı ile   Suleymaniyeli babası arasındaki   ideolojik ve siyasal   mücadeleleri Güney Kürdistan’ın siyasal çok renkliliğin   bir parçasıydı..

Bu   mücadele   ailenin içine de yansımıştı.   İbrahim Ahmed “Pênç demjimêr li gel Îbrahîm Ahmed” adlı eserinde “Benim ile Hamza arasındaki çelişkiler ailemizin içine kadar gelmiş   ve eşlerimizi de kapsamıştı. Benim   eşim Hamza’ın   bacısının kızıydı ve beni destekliyordu.   Hamza’nın   eşi benim bacımdı, Hamza’yı destekliyordu” diyor.

Kürdistan Ulusal Kurtuluş Mücadelesine katılan kadroların ve emek verenlerin doğruları yanında   bir çok yanlışları da olmuştur. Zaten hiç bir şey yapmayanların   hiç bir hataları da olmaz.   Kürdistan   siyasal mücadelesinde   yaşanan kavgaları sağlıklı bir zeminde   değerlendirmek ve taşları yeri yerine   oturtmak gerekiyor..     Bu konuda   Kürd aydınlarının   sırtına   büyük görevler düşüyor..   Niçin Vanlı Hamza Abdullah   unutulsun?

Acaba Heroxan, babasını mı   yoksa dayısını mı destekliyor?