Aso Zagrosi

Sayın Ali Qazi   Rudaw gazetesine verdiği röportajda gazetecinin

“Kürdistan Cumhuriyeti kurulduğunda bu bayrak kullanıldı…

”

söylemi üzerine

“Evet, şüphesiz bu bayrak 17 Aralık 1945’te kullanıldı ve Kürdistan’ın heryerinde gururla taşındı. Bazıları bu bayrağın kendilerinin olduğunu söylüyor, bazıları da bunun Hoybun hareketine ait olduğunu söylüyorlar ama bu o bayrak değil. Bu bayrak sadece Kürdistan Cumhuriyeti’ne aittir, başkasına değil.” diyor.

Demokratik Kürdistan Cumhuriyeti   sırasında   kullanılan bayrağın   şimdi ki bayrak olmadığı açıktır. Bu yazının ilk bölümünde   çürütülmesi imkansız tarihi kaynakları verdim.

Sayın Ali Qazi’nin   bu röportajında   başka   sorunlu   iddialar daha vardır.   Bunlardan biri de “bazıları da bunun Hoybun hareketine ait olduğunu söylüyorlar ama bu o bayrak değil. Bu bayrak sadece Kürdistan Cumhuriyeti’ne aittir, başkasına değil.” diyor.

GERÇEKTEN   ŞİMDİKİ KÜRDİSTAN BAYRAĞININ XOYBUN İLE İLİŞKİSİ YOKMUDUR?

Sayın Ali Qazi’nin  bu iddiasının tersini   doğrulayan bir   hayli tartışmasız belge vardır.     Daha   açık bir şekilde ifade etmek gerekirse   mevcut olan Kürdistan Bayrağını   Kürd toplumuna mal eden motor güç “Kürd Ulusal Ligası”   Xoybundur.

Xoybûn’un mücadele tarihine yakından bakıldığı zaman, o döneme kadar yapılanan Kürd siyasal oluşumları içinde Xoybûn doruk sayılır. Hatta Xoybûn’un “Ararat Devrimi“(1927-1931) boyunca yürütüğü faaliyetlerin bir sentezi yapıldığı zaman 20.yüzyıl’ın son son dönemlerinde oluşan Kürd siyasi yapılanmaların çok ilerisindeydi. Söz konusu yapılanmalar propaganda, diplomasi, kadro birikimi ve “ulusal motifler“ konusunda Xoybûn’a göre zayıf kaldılar ve onu aşamadılar.

Xoybun farklı   dillerde   propaganda     araçlarını seferber   ediyor,   film ve müzik araçlarını kullanıyor ve ciddi bir diplomatik çalışma içine giriyor.

“Kürdistan Bayrağı” da     Xoybun’un çalışmalarında   önemli bir rol oynuyor.

Yukarıda   sözünü ettiğim   gibi   Xoybun farklı dillerde yayınlar yapıyor.     Sureya Bedirxan’ın kaleme aldığı ve 1928 yılında Kahire’de     Paul Barbey yayınları tarafından çıkarılan   41 sayfalık “ Les Massacres Kurdes en Turquie”   adlı   kitabın kapağında   Kürdistan Bayrağı var.(kapağına  bakınız)

Yine Sureya Bedirxan’ın kaleminden çıkan   Xoybun’un propaganda   bröşürü olan ve 1928 yılında Amerika’da basılan “The Case of Kurdistan Against Turkey, By authority of Hoyboon, Philadelphila, 1928” adlı eserin kapağında   Kürdistan Bayrağı var.(bröşürün kapağına bakınız)

1927 yılında   Kürd kadroları   Xoybun’u oluştururken   Kürdistan Bağrağına   ilişkin   1919 yılından itibaren yapılan tartışma ve girişimleri de   güncelleştiriyorlar.     Kürdistan Bayrağını   o dönem bir   ulusal sembol olarak   çalışmalarından kullanıyorlar. Bu tarihsel bir gerçektir.

Yine “Ararat Kürdistan Cumhuriyeti”nin yıkılışında sonra ve onlarca   yıl Demokratik Kürdistan Cumhuriyetinden önce   Kürd Ulusal Ligası-Xoybun’un başkanı Mîr Celadet Bedirxan ve diğer kurucuları   Kürd basınında   Kürdistan Bayrağından   söz etmişlerdir.

Bu açıdan   Hawar Dergisine bakmak lazım. Mîr Celadet Bedirxan 1932 yılının   30 Eylül’ünde çıkan   Hawar Dergisinin   9. Sayısında   “Welat, Welatînî û Al” adlı baş yazısında   Bayrağın   önemi üzerine durduktan sonra   Kürdistan Bayrağını şöyle tanımlıyor: “Ala qurdan,   ji jor ber bi jêr ve, ser hev, sor, sipî, qesk e, din ava wê de roj diçirise”

Yanı kısacası “Kürd Bayrağı     yukarıdan aşağıya doğru birlikte   kırmızı, beyaz ve yeşil ve ortasında   güneş parlıyor” diyor.

Mîr Celadet Bedirxan 20 Temmuz 1932 yılında çıkan Hawar dergisinde     Hereqol Azizan   ismiyle “ALÊ KURDAN” başlığı altında   bir şiir yayınlıyor.(şiire bakınız)

Mîr Celadet Bedirxan    1932 yılının 10 kasımında yayınladığı Hawar Dergisinin 11. Sayısında   Şeyh Abdirehmanê   Garisî   ölümü üzerine   yayınladığı makalede   Kürdistan Bayrağın yeniden gündeme getiriyor.. Bir şehid üzerine   bundan daha güzel ve Kürdistani bir makale yazılamaz.( makaleye bakınız)

Ayrıca   Celadet Bedirxan   Hawar’ın   söz konusu sayısına, yani 11.   sayısına   Kürdistan Bayrağını kapak yapıyor. Hawar’da Mir Celadet’in   Kürdistan Bayrağını konu alan başka yazılarıda var..

Ayrıca   Celadet’in dışında   Mir Kamuran ve daha başka   Hawar yazarlarıda   Kürdistan Bayağı üzerine yazmışlar.

Bunların tümünü burada vermeyi anlamsız buluyorum. Çünkü     “Kürd Ulusal Ligası” olan Xoybun’un ve Bedirxanilerin   bu bayrağın   oluşumunda   oynadıkları rol açıktır.

Kuzey Kürdistan’da   ulusal bilinci zayıf olan,   Kürdistan tarihi ve   Kürdistan’da geçmişte yaşanan gelişmeleri   bilmeyen ve ilgilenmeyen kesimler   parti ve gurup çıkarlarından dolayı   Kürdistan Bayrağını   “Güney Kürdlerinin”   hatta daha   darlaştırarak   “KDP Bayrağı” diye adlandırıyorlar.   Bundan   hareket ile   Kürdistan Bayrağına   düşmanlık yapıyorlar.

Eğer gerçekten   Kürdistan parçalarının   mevcut olan Kürdistan Bayrağının   oluşumundaki rollerini irdelersek aslan payı Kuzey Kürdistanlılara düşüyor.

Xoybun sadece Kuzey Kürdleri tarafından   oluşulan bir yapılanma değil, Güney Kürdistan’da da ciddi bir örgütlenmesi vardı.(Merak edenler benim İhsan Nuri Paşa ve Xoybun üzerine kaleme aldığım yazılara bakabilirler) Ayrıca bu bayrağın ilk girişimleri 1919-1920 yıllarında   İstanbul’da   faaliyet içinde olan Kürd kadrolarına aittir. O dönemlerde   Kuzey ve Güney diye ayrılıkta yoktu.

Bugün   Güney Kürdlerin     Kürdistan Parlamentosu kararıyla   bu     bayrağı “ Ulusal Bir Sembol” olarak kabul etmeleri Kürdistani bir tavırdır.   Doğu Kürd partilerinin bu bayrağa   sahip çıkmaları da ulusal   ve gurur duyulacak bir tavırdır.   Kuzeyli bazı Kürdlerin handikaplarını   aşıp   bu ulusal sembole sahip çıkmaları gerekir.

Sonuç olarak   Kürdistan Bayrağı     hepimizin   ve tüm dünya Kürdlerinin bayrağıdır.   Bu bayrak konusunda   ve oluşumu hususunda yanlış, spekülatif ve efsanevi bilgiler   yarardan ziyade   zarar veriyor.